Dayanxon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126-b. — ziyouz.com
Dayanxon (asl ismi — Botu Munke; u «umumiy xon» ma'nosidagi D. faxriy unvoni b-n maşhur bölgan) (taxm. 1460 — taxm. 1543) — möğul xoni (taxm. 1479 y.dan). Uzoq vaqt davom etgan içki kuraşlardan söng butun Möğulistonni öz hukmronligi ostiga birlaştirgan. 1488 y. özini «uluğ yuan qoğoni» deb e'lon qilgan. Xitoy ustiga bir neça bor harbiy yurişlar uyuştirgan. D. ning katta qöşini (100 ming kişi), behisob çorvasi va mulki bölgan. Xangay toğlari yaqinidagi Xalxada köçib yurgan. Möğulistonni birlaştiriş işiga unga katta yordam bergan maşhur malika Manduxay xotun D.ning xotini edi. D. vafotidan söng uning mol-mulki öğillari örtasida taqsimlab olingan, Möğuliston esa bir neça xonliklarga parçalanib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАЯНХОН (асл исми — Боту Мункэ; у «умумий хон» маъносидаги Д. фахрий унвони б-н машҳур бўлган) (тахм. 1460 — тахм. 1543) — мўғул хони (тахм. 1479 й.дан). Узоқ вақт давом этган ички курашлардан сўнг бутун Мўғулистонни ўз ҳукмронлиги остига бирлаштирган. 1488 й. ўзини «улуғ юань қоғони» деб эълон қилган. Хитой устига бир неча бор ҳарбий юришлар уюштирган. Д. нинг катта қўшини (100 минг киши), беҳисоб чорваси ва мулки бўлган. Хангай тоғлари яқинидаги Халхада кўчиб юрган. Мўғулистонни бирлаштириш ишига унга катта ёрдам берган машҳур малика Мандухай хотун Д.нинг хотини эди. Д. вафотидан сўнг унинг мол-мулки ўғиллари ўртасида тақсимлаб олинган, Мўғулистон эса бир неча хонликларга парчаланиб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.