Daymyo
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 46-b. — ziyouz.com
Daymyo — örta asrlarda Yaponiyadagi yirik mulkdor knyazlar. «D.» istilohi 11-a.da paydo bölib, yirik mulkdorlarni anglatgan. 14—15-a.lardan 16-a. oxirigaça D.lar markaziy hokimiyatdan mustaqil bölişgan. Tokugava syogunlari hukmronligi davrida (1603—1867) mamlakat birlaştirilgandan söng, D.ga yerlarida olinadigan şoli hosili kamida 10 ming koku (1 koku = 150 kg) ga yetgan yirik mulkdorlar mansub bölişgan. Knyazliklar iqtisodiy va ma'muriy siyosiy birliklar hisoblanib, içki işlarda D. töla hokimiyatga ega edi. Lekin xukumat D.lar ustidan har tomonlama nazoratni kuçaytirib, ularning yerlarini qisqartirgan. 1867—68 y.lardagi tugallanmagan burjua inqilobidan söng, D. 1869—71 y.larda öz yerlaridan mahrum bölişgan, knyazliklar urniga prefekturalar barpo etilgan. D.larga katta pul miqdorida tovon tulangan, D.larning bir qismi yirik pomeşçiklarga (mulkdorlarga), ayrimlari — aksionerlar va sanoatçilarga aylangan. Saroy zodagonlari (kuge) b-n birga D.lar (1884 y.da) oliy zodagonlar — kadzokuni taşkil etgan, u 1890—1945 y.larda Yaponiya parlamentidagi perlar palatasida katta imtiyozlarga ega bulgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАЙМЁ — ўрта асрларда Япониядаги йирик мулкдор князлар. «Д.» истилоҳи 11-а.да пайдо бўлиб, йирик мулкдорларни англатган. 14—15-а.лардан 16-а. охиригача Д.лар марказий ҳокимиятдан мустақил бўлишган. Токугава сёгунлари ҳукмронлиги даврида (1603—1867) мамлакат бирлаштирилгандан сўнг, Д.га ерларида олинадиган шоли ҳосили камида 10 минг коку (1 коку = 150 кг) га етган йирик мулкдорлар мансуб бўлишган. Князликлар иқтисодий ва маъмурий сиёсий бирликлар ҳисобланиб, ички ишларда Д. тўла ҳокимиятга эга эди. Лекин хукумат Д.лар устидан ҳар томонлама назоратни кучайтириб, уларнинг ерларини қисқартирган. 1867—68 й.лардаги тугалланмаган буржуа инқилобидан сўнг, Д. 1869—71 й.ларда ўз ерларидан маҳрум бўлишган, князликлар урнига префектуралар барпо этилган. Д.ларга катта пул миқдорида товон туланган, Д.ларнинг бир қисми йирик помешчикларга (мулкдорларга), айримлари — акционерлар ва саноатчиларга айланган. Сарой зодагонлари (кугэ) б-н бирга Д.лар (1884 й.да) олий зодагонлар — кадзокуни ташкил этган, у 1890—1945 й.ларда Япония парламентидаги пэрлар палатасида катта имтиёзларга эга булган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.