Dazmol
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 45–46-b. — ziyouz.com
Dazmol — gazlama, kiyim-keçak, könçilik mahsulotlari va b.ga issiqlik işlovi beriş (qizdirib silliqlaş) uçun möljallangan asbob. Uy-rözğorda, maişiy xizmat korxonalarida, tikuvçilik f-kalarida, kön z-dlarida işlatiladi. Rözğorda işlatiladigan D.ning kumir yoki ötin çugida qizdiriladigan, plita ustiga quyib qizdiriladigan va elektr xillari bor. Hozir, asosan, elektr D. işlatiladi. U metall asos, qopqoq, qizdiriş elementi (spiral) va şnurdan iborat. Ba'zi elektr D.lar issiqlik darajasini uzgartiradigan (termorostlagiçli) (mas, 700 Vt — 1000 Vt li) qilib işlab çiqariladi. Ba'zi D.larda dazmollanadigan joyni höllab turadigan suv «kosaça» böladi. Tikuvçilik f-kalari, maişiy korxonalarda maxsus
(oğirroq va quvvatliroq) D.lar va dazmollaş presslari işlatiladi. Könçilikda işlatiladigan D. 90—100° gaça qizdiriladigan plita va unga terini qisadigan rolikdan iborat.
D. qadimdan ma'lum. 11-a.da Örta Osiyoda D. andavaga uxşaş temir asbob bulib, uni ötda qizdirib, kiyimning çok va bahyalarini bostirganlar, sirtini silliqlaganlar. Keyinçalik, olov D. paydo bölgan. U paytlarda D.ni utuk (otuk) deb ataşgan (M. Koşgariy «Turkiy suzlar devoni», T., 1960). Hozir ham Xorazm, Samarqand viloyatlarida xalq D.ni utuk deb yuritadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАЗМОЛ — газлама, кийим-кечак, кўнчилик маҳсулотлари ва б.га иссиқлик ишлови бериш (қиздириб силлиқлаш) учун мўлжалланган асбоб. Уй-рўзғорда, маиший хизмат корхоналарида, тикувчилик ф-каларида, кўн з-дларида ишлатилади. Рўзғорда ишлатиладиган Д.нинг кумир ёки ўтин чугида қиздириладиган, плита устига қуйиб қиздириладиган ва электр хиллари бор. Ҳозир, асосан, электр Д. ишлатилади. У металл асос, қопқоқ, қиздириш элементи (спираль) ва шнурдан иборат. Баъзи электр Д.лар иссиқлик даражасини узгартирадиган (терморостлагичли) (мас, 700 Вт — 1000 Вт ли) қилиб ишлаб чиқарилади. Баъзи Д.ларда дазмолланадиган жойни ҳўллаб турадиган сув «косача» бўлади. Тикувчилик ф-калари, маиший корхоналарда махсус
(оғирроқ ва қувватлироқ) Д.лар ва дазмоллаш пресслари ишлатилади. Кўнчиликда ишлатиладиган Д. 90—100° гача қиздириладиган плита ва унга терини қисадиган роликдан иборат.
Д. қадимдан маълум. 11-а.да Ўрта Осиёда Д. андавага ухшаш темир асбоб булиб, уни ўтда қиздириб, кийимнинг чок ва баҳяларини бостирганлар, сиртини силлиқлаганлар. Кейинчалик, олов Д. пайдо бўлган. У пайтларда Д.ни утук (отук) деб аташган (М. Кошгарий «Туркий сузлар девони», Т., 1960). Ҳозир ҳам Хоразм, Самарқанд вилоятларида халқ Д.ни утук деб юритади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.