Debyut
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 137–138-b. — ziyouz.com
Debyut (frans. debut — birinçi qadam) — 1) biron-bir soxada birinçi marta çiqiş (mas, artistning sah-nada ilk bor çiqişi); 2) şaxmat, şaşka öyinining dastlabki yurişlarni öz içiga oluvçi boşlanğiç bosqiçi. «Himoya», «Partiya», «Gambit» va h.k. atamalar D. ma'nosida işlatiladi. Odatda, D.lar ilk bor qöllanilgan mamlakat, şahar yoki uni kaşf etgan şaxmatçi nomi b-n yuritiladi. Mas, ispança öyin, Alyoxin himoyasi va b. Ikkala tomon ham öz şohi oldidagi piyodasini ikki xona olğa sursa oçiq D., farzinlar oldidagi piyodalar ikki xona surilsa yopiq D. va oklarning şohi oldidagi piyodasi ikki xona surilişiga qoralar boşqaça javob qilsa, yarim oçiqyoki yarim yopiq D. böladi. Hoz. zamon D.lari nazariyasi böyiça juda köp asarlar mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕБЮТ (франц. debut — биринчи қадам) — 1) бирон-бир сохада биринчи марта чиқиш (мас, артистнинг саҳ-нада илк бор чиқиши); 2) шахмат, шашка ўйинининг дастлабки юришларни ўз ичига олувчи бошланғич босқичи. «Ҳимоя», «Партия», «Гамбит» ва ҳ.к. атамалар Д. маъносида ишлатилади. Одатда, Д.лар илк бор қўлланилган мамлакат, шаҳар ёки уни кашф этган шахматчи номи б-н юритилади. Мас, испанча ўйин, Алёхин ҳимояси ва б. Иккала томон ҳам ўз шоҳи олдидаги пиёдасини икки хона олға сурса очиқ Д., фарзинлар олдидаги пиёдалар икки хона сурилса ёпиқ Д. ва окларнинг шоҳи олдидаги пиёдаси икки хона сурилишига қоралар бошқача жавоб қилса, ярим очиқёки ярим ёпиқ Д. бўлади. Ҳоз. замон Д.лари назарияси бўйича жуда кўп асарлар мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.