Degazatsiya

Degazatsiya (de... va gaz) — 1) zaharlangan joylar, inşootlar, harbiy texnika, jangovar qurollar, oziq-ovqat, havo, suv va b.ni zararsizlantiriş. D. qiluvçi moddalar sifatida xlorli ohak, kalsiy gipoxlorit, xloraminning har xil konsentratsiyalari, işkrrli tuzlar qöllanilişi mumkin. Zaharlangan joy xlorli ohak b-n D. qilinadi, ayrim hollarda esa tuproq yoki qorning zaharlangan qatlami olib taşlanadi. Kiyim-boşlar issiq qavo yordamida, jangovar texnika va harbiy qurollar xloramin va işqorli eritmalarni purkaş yöli b-n yoki yuvuvçi eritmalar (benzin, kerosin, spirt) da D. qilinadi. Xonalarni zaharli moddalar buği va gazlardan xoli qiliş uçun ular şamollatiladi. D.da maxsus maşina va asboblar, oddiy suv sepiş maşinalari, greyderlar, gidropult lar qöllanilişi mumkin; 2) metallurgiyada — vakuumda işlov beriş yöli b-n suyuq metallar tarkibidagi gazlarni çiqarib yuboriş. Kovşli, sirkulyatsion va b. Usullari bor; 3) foydali qazilmalar qatlamlari va atrofdagi jinslar orasidan zararli gazlarni tabiiy yoki sun'iy usullar b-n çiqarib yuboriş. Konlarga gaz töplanib qolişining oldini oliş uçun bajariladi: 4) qişloq xöjaligida — fumigatsiyaning söng zaharli gaz va buğ qoldiqlarini yöqotiş. Havoning quruq va x.aroratning yuqori bölişi D.ni tezlaştiradi. D. aktiv va passiv usulda bajariladi. Aktiv D. don va donquritgiçlar yordamida yoki quyoş taftida şopirib quritiş b-n amalga oşiriladi. Passiv D.da esa fumigatsiya qilingan don, çigit va b. mahsulotlardan gaz tamoman uçib ketmaguniga qadar ularga tegilmaydi, mahsulotlar saqlanadigan omborda derazalar oçilib, yelvizak hosil qilinadi. Binoda brommetil bor-yöqligini aniqlaş uçun atsetil lampasi, şam, gugurtni yondirib polga yaqinlaştiriladi, agar olov öçmasa yoki rangi özgarmasa D. nihoyasiga yetgan hisoblanadi.