Delta
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 173-b. — ziyouz.com
Delta — daryoning dengiz yoki kölga quyiliş joyida suvda oqib kelgan jinslardan hosil bölgan tekislik. D. nomi yunon alfavitidagi D (delta) ning boş harfidan olingan. Nil daryosining uçburçak deltasi şaklan ana şu harfga öxşaş bölganidan qadimda şunday nom olgan. D.da daryo suvi pan-ja şaklida köpdan-köp tarmoklarga bölinib oqadi. Vaqt ötişi b-n D. kengayib, dengiz içkarisiga kirib boraveradi. Daryo oqiziği köp va yirik bölsa yoki dengiz, köl suvi sathi pasayib borayotgan yoki sayoz bölsa, D.ning şakllanişi tezlaşadi. Yiliga bir neça metrdan bir neça yuz metrgaça kengayib boradi. D.ning şakli va maydoni turliça: Amazonka D.si — 100 ming km2, Amudaryo D.si — 19 ming km2, Volga D.si — 19 ming km2. D. tuproği unumdor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕЛЬТА — дарёнинг денгиз ёки кўлга қуйилиш жойида сувда оқиб келган жинслардан ҳосил бўлган текислик. Д. номи юнон алфавитидаги Д (дельта) нинг бош ҳарфидан олинган. Нил дарёсининг учбурчак дельтаси шаклан ана шу ҳарфга ўхшаш бўлганидан қадимда шундай ном олган. Д.да дарё суви пан-жа шаклида кўпдан-кўп тармокларга бўлиниб оқади. Вақт ўтиши б-н Д. кенгайиб, денгиз ичкарисига кириб бораверади. Дарё оқизиғи кўп ва йирик бўлса ёки денгиз, кўл суви сатҳи пасайиб бораётган ёки саёз бўлса, Д.нинг шаклланиши тезлашади. Йилига бир неча метрдан бир неча юз метргача кенгайиб боради. Д.нинг шакли ва майдони турлича: Амазонка Д.си — 100 минг км2, Амударё Д.си — 19 минг км2, Волга Д.си — 19 минг км2. Д. тупроғи унумдор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.