Delta yotqiziqlari

Delta yotqiziqlari - dengiz va köllarning daryolar quyiliş joyida delipann şakllantiradigan daryo oqiziq jinslaridan hosil böladi. Tarkibiga ohaktoş qatlamli qum-gilli jinslar ham kiradi. Toğ oldi hududlarida konglomeratlar borligi kuzatiladi. Daryolar adoğida töplangan oqiziq jinslarga tölqin va tölqinli oqimlar ta'sirining yöqligi, Yer pösti şu qismining sekinlik b-n bukilişi natijasida qalinligi bir neça km gaça bölgan D.yo. vujudga keladi. D.yo.dan paydo bölgan akkumulyativ şakl — delta yuzasi asosan daryo va köl-botqoqlik çökindilaridan taşkil topadi. Odatda, D.yo. ustida unumdor tuproq qatlami vujudga keladi. Şu sababli juda qadim zamonlardan D.yo. dehqonçilik markazlari bölib, aholi ziç yaşagan (mas, Amudaryo, Nil va b. daryo deltalari).

D.yo., şuningdek, qazilma holatida ham köpinça ötmiş geologik davrlarning çökindi qatlamlarida mavjud. Ular katta qalinligi, tuzilişi, dengiz, şörroq suvli va kontinental yotqiziqlarning turli birikmalarida namoyon böladi. D.yo. qazilmalari orasida kömir, temir va mis rudalarining konlari uçraydi.