Demografik statistika
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177-b. — ziyouz.com
Demografik statistika DEMOGRAFIK STATISTIKA, aholi statistikasi —statistika fani tarmoği, aholi yoki uning alo-hida guruhlarining miqdori, tarki-bi, joylaşişi va takror barpo böli-şi haqida statistik uslub asosida ma'lumotlar töplaş, uni qayta işlaş va taxlil qilişni örganadi. D. s aholi va demografik jarayonlar (tuğiliş, öliş, nikoh va ajraliş, aholining takror barpo bölişi) haqidagi raqam körsatkiçlar yiğindisidan iborat. D. s. ma'lumotlaridan sotsial-demografik tadqiqotlarda foydalaniladi.
D. s aholi va demografik jarayonlar haqida ma'lumotlar töplaşda ularning ma'lum ijtimoiytarixiy ta-raqqiyot davomida miqdor va sifat jihatdan muntazam özgarib borişini nazarda tutadi. D. s.ning aholi röyxati ötkaziş, demografik jarayonlar va migratsiyani doimiy röyxatga olib boriş kabi i. t. uslublari mavjud aholi haqidagi ma'lumotlarni umumlaştiriş, guruhlaş, ularni qiyoslaş va demografik omillarni örganiş qoidalarini ham işlab çiqadi.
D. s. statistikaning boşqa tarmoqlariga nisbatan ança oldin paydo bölgan (q. Aholi röyxati). Özbekistonda D. s, asosan, 20-a.ning 1-yarmidan şakllana boşlagan. 1927 y. Respubli-kada fuqarolik holatini qayd etiş (ZAGS) byurolarining tarkib topişi D. s. rivojlanişiga olib keldi.
D. s. ma'lumotlari dunyoning juda köp mamlakatlarida maxsus byulletenlarda, statistik töplam, jur. va demografik yilnomalarda naşr etiladi. Dunyo aholisi va uning miqsor, sifat özgarişlari BMT demografik yilnomalarida, Özbekiston aholisi va demografik jarayonlari haqidagi ma'lumotlar esa Özbekistan Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi Statistika departamentining demografik yilnomalarida muntazam çop etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕМОГРАФИК СТАТИСТИКА, аҳоли статистикаси —статистика фани тармоғи, аҳоли ёки унинг ало-ҳида гуруҳларининг миқдори, тарки-би, жойлашиши ва такрор барпо бўли-ши ҳақида статистик услуб асосида маълумотлар тўплаш, уни қайта ишлаш ва тахлил қилишни ўрганади. Д. с аҳоли ва демографик жараёнлар (туғилиш, ўлиш, никоҳ ва ажралиш, аҳолининг такрор барпо бўлиши) ҳақидаги рақам кўрсаткичлар йиғиндисидан иборат. Д. с. маълумотларидан социал-демографик тадқиқотларда фойдаланилади.
Д. с аҳоли ва демографик жараёнлар ҳақида маълумотлар тўплашда уларнинг маълум ижтимоийтарихий та-раққиёт давомида миқдор ва сифат жиҳатдан мунтазам ўзгариб боришини назарда тутади. Д. с.нинг аҳоли рўйхати ўтказиш, демографик жараёнлар ва миграцияни доимий рўйхатга олиб бориш каби и. т. услублари мавжуд аҳоли ҳақидаги маълумотларни умумлаштириш, гуруҳлаш, уларни қиёслаш ва демографик омилларни ўрганиш қоидаларини ҳам ишлаб чиқади.
Д. с. статистиканинг бошқа тармоқларига нисбатан анча олдин пайдо бўлган (қ. Аҳоли рўйхати). Ўзбекистонда Д. с, асосан, 20-а.нинг 1-ярмидан шакллана бошлаган. 1927 й. Республи-када фуқаролик ҳолатини қайд этиш (ЗАГС) бюроларининг таркиб топиши Д. с. ривожланишига олиб келди.
Д. с. маълумотлари дунёнинг жуда кўп мамлакатларида махсус бюллетенларда, статистик тўплам, жур. ва демографик йилномаларда нашр этилади. Дунё аҳолиси ва унинг миқцор, сифат ўзгаришлари БМТ демографик йилномаларида, Ўзбекистон аҳолиси ва демографик жараёнлари ҳақидаги маълумотлар эса Ўзбекистан Республикаси Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги Статистика департаментининг демографик йилномаларида мунтазам чоп этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.