Den Syaopin
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 426-b. — ziyouz.com
Den Syaopin (1904, Siçuan - 1997, Pekin) — Xitoy davlat va siyosat arbobi, Xitoy Kompartiyam (XKP) maslahatçilar Markaziy komissiyasining raisi (1982— 87). XXR Markaziy har-biy kengaşi raisi (1983—90). 1975— 76 va 1977—82 y.larda XKP Markaziy Komiteti raisining örinbosari. XKP MK boş kotibi (1956—66). XXR Davlat ma'muriy kengaşi boş vazirining örinbosari (1952—54), XXR Davlat kengaşi boş vazirining örinbosari (1954-66). XKP MK Harbiy kengaşining raisi (1981—89). «Madaniy in-qilob» davrida (1966—76) «Mao Szedunga qarşi qaratilgan yölni ötkazganligi» uçun D. S. ta'qibga uçragan va surgun qilingan. Mao Szedun ölimidan keyin (1976 y. sent.) rahbarlik işiga qaytarildi va avvalgi hamma la-vozimlariga tiklandi (1977). XKP MK ll-çaqiriq 3-plenumida (1978 y.dek.) D. S. taşabbusi b-n mamlakat miqyosida tub iqtisodiy islohotlar ötkaziş, bozor tizimini yaratiş, xorijiy mamlakatlar b-n savdo, sanoat, moliya sohalarida hamkorlikni keng yölga qöyiş va b. yirik tadbirlar majmui işlab çiqildi va muvaffaqiyatli amalga oşirila boşlandi. D. S. butun dunyoda «Xitoyni qayta quriş me'mori», «Xitoy islohotining otasi» sifatida tan olindi. Uning Xitoyda bozor munosabatlarini karor toptirişga oid fikrlari «Hozirgi Xitoyning asosiy masalalari» kitobida (1988) bayon qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЭН СЯОПИН (1904, Сичуан - 1997, Пекин) — Хитой давлат ва сиёсат арбоби, Хитой Компартиям (ХКП) маслаҳатчилар Марказий комиссиясининг раиси (1982— 87). ХХР Марказий ҳар-бий кенгаши раиси (1983—90). 1975— 76 ва 1977—82 й.ларда ХКП Марказий Комитети раисининг ўринбосари. ХКП МК бош котиби (1956—66). ХХР Давлат маъмурий кенгаши бош вазирининг ўринбосари (1952—54), ХХР Давлат кенгаши бош вазирининг ўринбосари (1954-66). ХКП МК Ҳарбий кенгашининг раиси (1981—89). «Маданий ин-қилоб» даврида (1966—76) «Мао Цзедунга қарши қаратилган йўлни ўтказганлиги» учун Д. С. таъқибга учраган ва сургун қилинган. Мао Цзедун ўлимидан кейин (1976 й. сент.) раҳбарлик ишига қайтарилди ва аввалги ҳамма ла-возимларига тикланди (1977). ХКП МК ll-чақириқ 3-пленумида (1978 й.дек.) Д. С. ташаббуси б-н мамлакат миқёсида туб иқтисодий ислоҳотлар ўтказиш, бозор тизимини яратиш, хорижий мамлакатлар б-н савдо, саноат, молия соҳаларида ҳамкорликни кенг йўлга қўйиш ва б. йирик тадбирлар мажмуи ишлаб чиқилди ва муваффақиятли амалга оширила бошланди. Д. С. бутун дунёда «Хитойни қайта қуриш меъмори», «Хитой ислоҳотининг отаси» сифатида тан олинди. Унинг Хитойда бозор муносабатларини карор топтиришга оид фикрлари «Ҳозирги Хитойнинг асосий масалалари» китобида (1988) баён қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.