Denaturatsiya

Denaturatsiya (de... va lot. nature — tabiiy xususiyatlar) — turli xil fizik va kimyoviy omillar ta'sirida oqsillar, nuklein kislotalar va b. biopolimerlar molekulalarining uziga xos tabiiy (nativ) xususiyatlari yöqolişi. Odatda, bunday hollarda biopolimerlarning biologik faolligi — fermentativ, gormonal va b. yöqoladi. D. natijasida molekulalarning konformatsiyasi, ya'ni fazoviy tuzilişining uzgarişi b-n boğliq bölib, ularning şakli, soliştirma optik faolligi, yoruğlikni yutişi, eruvçanligi, elektroforetik harakatçanligi va b. bir qator fizik, kimyoviy va biologik xususiyatlari ham özgaradi. D. nokovalent boğlar (vodorod boğlar, ion boğlar)ning uzilişi b-n boğliq. Qisman disulfid boğlar ham parçalanadi. Biopolimerlar D.si köpgina omillar: yuqori harorat, oğir metallar tuzlari, kislotalar, ultrabinafşa va ionlanuvçi nurlar ta'sirida vujudga keladi. D. töliq yoki qisman, qaytar va qaytmas bölişi mumkin. Qaytar D. köpinça renaturatsiya deb ham yuritiladi. Nuklein kislotalarnknt qaytar D. sidan molekulalarni gibridlaşda foydalaniladi.