Dengiz bodringlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 186-b. — ziyouz.com
Dengiz bodringlari DENGIZ BODRINGLARI, dengiz közaçalari, goloturiyalar (Holoturoidea) — ninaterililar tipiga mansub sinf. Tanasi köpinça boç-kaga öxşaş yoki çuvalçangeimon, uz. bir neça mm dan 2 m gaça, köpçilik turlari tanasi sirtida har xil ösimtalar (paypaslagiçlar, oyoqçalar, pa-pillalar, yelkan va b.) böladi. Tanasi yumşoq teri b-n qoplangan. Terisida har xil mikroskopik ohak skelet plastinkalar, ya'ni spikulalar mavjud, ba'zan terisi yoppasiga ohak plastinkalar b-n qoplangan böladi. Oğzi tanasining oldingi tomonida joylaşgan paypaslagiçlar b-n öralgan. Köpçilik turlari xavf tugilganida içki organlarini tanadan taşqariga çiqarib taşlaş (evisseratsiya) yoki tanasining keyingi qismini uzib taşlaş (avtotomiya) xususiyatiga ega. Tananing yöqolgan qismi yana qaytadan tiklanadi. 5 turkumi 11000 ga yaqin turi ma'lum. Barça okean va dengizlarda tarqalgan. Detritofaglar, tuxumini suvga qöyadi. Tuxumdan aurikulyariya va doliolyariya liçinkalari çiqadi. Ayrim turlari ovlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕНГИЗ БОДРИНГЛАРИ, денгиз кўзачалари, голотуриялар (Holoturoidea) — нинатерилилар типига мансуб синф. Танаси кўпинча боч-кага ўхшаш ёки чувалчангеимон, уз. бир неча мм дан 2 м гача, кўпчилик турлари танаси сиртида ҳар хил ўсимталар (пайпаслагичлар, оёқчалар, па-пиллалар, елкан ва б.) бўлади. Танаси юмшоқ тери б-н қопланган. Терисида ҳар хил микроскопик оҳак скелет пластинкалар, яъни спикулалар мавжуд, баъзан териси ёппасига оҳак пластинкалар б-н қопланган бўлади. Оғзи танасининг олдинги томонида жойлашган пайпаслагичлар б-н ўралган. Кўпчилик турлари хавф тугилганида ички органларини танадан ташқарига чиқариб ташлаш (эвисцерация) ёки танасининг кейинги қисмини узиб ташлаш (автотомия) хусусиятига эга. Тананинг йўқолган қисми яна қайтадан тикланади. 5 туркуми 11000 га яқин тури маълум. Барча океан ва денгизларда тарқалган. Детритофаглар, тухумини сувга қўяди. Тухумдан аурикулярия ва долиолярия личинкалари чиқади. Айрим турлари овланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.