Dengiz ilonlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 188-b. — ziyouz.com
Dengiz ilonlari (Hudrophilida) — ilonlar oilasi. Uz. 2,75 m gaça. Gavdasining keyingi qismi va dumi eşkakka uxşab ikki yondan siqilgan. Boşi kiçik, yirik qalqonlar b-n qoplangan. Köz qoraçiği dumaloq. Burnidagi klapanlar burun böşliğiga suv utkazmaydi. 16 uruği, 50 ga yaqin turi ma'lum, Hind va Tinç okeanlarining tropik qismida tarqalgan. Suv ostida uzoq tura oladi (oğiz böşliğidagi kapillyar qon tomirlari b-n qoplangan pöstloği orqali kislorod oladi). Baliq (köproq ugorsimonlar), ba'zi turlari baliq ikrasi b-n oziqlanadi. Köpçiligi suvda tuxumdan 1—2 ta tirik bola tuğadi, ayrim turlari quruqlikda bolalaydi. Juda zaharli, zahar kuçi quruqlikda yaşovçi ilonlarnikidan ham kuçliroq, ta'siri jihatdan közoynakli ilonnikiga yaqin. Tipik vakillaridan biri ikki xil rangli pelamida (Pelamus platurus) Amerika sohillari yaqinida, ba'zan Yapon dengizida uçraydi. D.i. suvda odamlarga deyarli hujum qilmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕНГИЗ ИЛОНЛАРИ (Hudrophilida) — илонлар оиласи. Уз. 2,75 м гача. Гавдасининг кейинги қисми ва думи эшкакка ухшаб икки ёндан сиқилган. Боши кичик, йирик қалқонлар б-н қопланган. Кўз қорачиғи думалоқ. Бурнидаги клапанлар бурун бўшлиғига сув утказмайди. 16 уруғи, 50 га яқин тури маълум, Ҳинд ва Тинч океанларининг тропик қисмида тарқалган. Сув остида узоқ тура олади (оғиз бўшлиғидаги капилляр қон томирлари б-н қопланган пўстлоғи орқали кислород олади). Балиқ (кўпроқ угорсимонлар), баъзи турлари балиқ икраси б-н озиқланади. Кўпчилиги сувда тухумдан 1—2 та тирик бола туғади, айрим турлари қуруқликда болалайди. Жуда заҳарли, заҳар кучи қуруқликда яшовчи илонларникидан ҳам кучлироқ, таъсири жиҳатдан кўзойнакли илонникига яқин. Типик вакилларидан бири икки хил рангли пеламида (Pelamus platurus) Америка соҳиллари яқинида, баъзан Япон денгизида учрайди. Д.и. сувда одамларга деярли ҳужум қилмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.