Dengiz kasalligi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 188–189-b. — ziyouz.com
Dengiz kasalligi - kema çay qalganda röy beradigan kasallik holati. Samolyotda uçganda, poyezd va avtomobilda ketayotganda, liftda tez tuşganda, arğimçoqsa tez uçganda va b. hollarda ham D. k.ga xos belgilar paydo böladi. D. k.da bemorning köngli aynib qusadi, rangi öçadi, köp terlaydi, boşi aylanib oğriydi, darmonsizlanadi, nafas olişi va tomir urişi sustlaşadi, huşdan ketiş, depressiya holati kuzatiladi. Odatda, kema çayqalişdan töxtagaç, barça holatlar tezda yöqolib ketadi. Köpçilik kişilar transport vositasida harakat yönalişiga teskari ötirib qolganlarida ham yuqoridagi holatlar kuzatilişi mumkin.
D. k.da içki quloqning vestibulyar apparati ta'sirlanadi. D. k.ning paydo bölişi va avj olişida nerv sistemasining holati ham ma'lum ahamiyat kasb etadi, köproq qiziqqon kişilar va nevrasteniyaga moyil ayollarda kuzatiladi. Ba'zi yölovçilarda kemaga ötirişi b-n kasallik belgilari röy beradi yoki aksinça kemada biror kor-hol röy berişi haqida ogohlantirilganda ham kasallik bel-gilari yöqolib, kişi sergaklanadi. Kemada ketayotganda oçiq havodan köproq bahramand böliş, biror narsa b-n maşğul böliş, nordon konfet yoki vitamin şimiş D. k.ning oldini olişda yaxşi foyda beradi. Çayqalişga çidamsiz bölgan kişilar kemaning örtaroq joyida (çunki bu joyda çayqaliş nisbatan kuçsiz böladi) boşni orqaga egiltirib ötirişlari tavsiya etiladi. D. k.ga xos belgilar paydo bölişi b-n nerv sistemasini tinçlantiradigan dori — aeron qabul qiliş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕНГИЗ КАСАЛЛИГИ - кема чай қалганда рўй берадиган касаллик ҳолати. Самолётда учганда, поезд ва автомобилда кетаётганда, лифтда тез тушганда, арғимчоқца тез учганда ва б. ҳолларда ҳам Д. к.га хос белгилар пайдо бўлади. Д. к.да беморнинг кўнгли айниб қусади, ранги ўчади, кўп терлайди, боши айланиб оғрийди, дармонсизланади, нафас олиши ва томир уриши сустлашади, ҳушдан кетиш, депрессия ҳолати кузатилади. Одатда, кема чайқалишдан тўхтагач, барча ҳолатлар тезда йўқолиб кетади. Кўпчилик кишилар транспорт воситасида ҳаракат йўналишига тескари ўтириб қолганларида ҳам юқоридаги ҳолатлар кузатилиши мумкин.
Д. к.да ички қулоқнинг вестибуляр аппарати таъсирланади. Д. к.нинг пайдо бўлиши ва авж олишида нерв системасининг ҳолати ҳам маълум аҳамият касб этади, кўпроқ қизиққон кишилар ва неврастенияга мойил аёлларда кузатилади. Баъзи йўловчиларда кемага ўтириши б-н касаллик белгилари рўй беради ёки аксинча кемада бирор кор-ҳол рўй бериши ҳақида огоҳлантирилганда ҳам касаллик бел-гилари йўқолиб, киши сергакланади. Кемада кетаётганда очиқ ҳаводан кўпроқ баҳраманд бўлиш, бирор нарса б-н машғул бўлиш, нордон конфет ёки витамин шимиш Д. к.нинг олдини олишда яхши фойда беради. Чайқалишга чидамсиз бўлган кишилар кеманинг ўртароқ жойида (чунки бу жойда чайқалиш нисбатан кучсиз бўлади) бошни орқага эгилтириб ўтиришлари тавсия этилади. Д. к.га хос белгилар пайдо бўлиши б-н нерв системасини тинчлантирадиган дори — аэрон қабул қилиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.