Dengiz muşugi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189-b. — ziyouz.com
Dengiz muşugi - quloqli tyu lenlar ikki urugining umumiy nomi. Şim. D. m. (Callorhinus) uruğiga yagona şimol D. m. (S. ursinus) turi kiradi. Erkagining uz. 2 m gaça, oğirligi 250 kg gaça. Yangi tuğilgan bolasi (uz. 60— 70 sm) qora, voyaga yetgan urğoçilari kulrang — malla; erkaklari — qoramtir-qönğir. Tinç okeanningşim. şemila: Jan. Saxalin, Kamçatkaning şarqiy sohili, Kuril va Komandor orollari yaqinidagi suvlarda uçraydi. Köpayiş davrida (yezda) quruklikka çiqib, qirğoq böylab yotoq joylar hosil qiladi. Yotoqjoydagi har bir erkagiga 15—20 (ba'zan 50) urğoçisi töğri keladi. Qişlaş uçun jan.ga suzib ketadi. Köplab ovlanişi tufayli 19-a.da soni keskin kamayib ketgan edi. 1957 y.da sobiq Ittifoq, Yaponiya, AQŞ, Kanada örtasida Tinç okean şimolida D. m.ni saqlaş töğrisida Xalqaro konvensiya imzolangandan söng ular soni asta-sekin oşib borib, 2 mln. ga yetdi. Hozir yoş erkaklari ovlanadi. Jan. D. m. (Arctocephalus) uruği 6 turdan iborat. Mö'tadil va mö'tadil salqin dengizlarda tarqalgan. D. m.ning 3 turi Xalqaro Qizil kitobga kirgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕНГИЗ МУШУГИ - қулоқли тю ленлар икки уругининг умумий номи. Шим. Д. м. (Callorhinus) уруғига ягона шимол Д. м. (С. ursinus) тури киради. Эркагининг уз. 2 м гача, оғирлиги 250 кг гача. Янги туғилган боласи (уз. 60— 70 см) қора, вояга етган урғочилари кулранг — малла; эркаклари — қорамтир-қўнғир. Тинч океаннингшим. щемила: Жан. Сахалин, Камчатканинг шарқий соҳили, Курил ва Командор ороллари яқинидаги сувларда учрайди. Кўпайиш даврида (езда) қурукликка чиқиб, қирғоқ бўйлаб ётоқ жойлар ҳосил қилади. Ётоқжойдаги ҳар бир эркагига 15—20 (баъзан 50) урғочиси тўғри келади. Қишлаш учун жан.га сузиб кетади. Кўплаб овланиши туфайли 19-а.да сони кескин камайиб кетган эди. 1957 й.да собиқ Иттифоқ, Япония, АҚШ, Канада ўртасида Тинч океан шимолида Д. м.ни сақлаш тўғрисида Халқаро конвенция имзолангандан сўнг улар сони аста-секин ошиб бориб, 2 млн. га етди. Ҳозир ёш эркаклари овланади. Жан. Д. м. (Arctocephalus) уруғи 6 турдан иборат. Мўътадил ва мўътадил салқин денгизларда тарқалган. Д. м.нинг 3 тури Халқаро Қизил китобга кирган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.