Dengiz toşbaqalari

Dengiz toşbaqalari (Chelo niidae) — toşbaqalar oilasi. Suyri şaklidagi kosasi muguz qalqonlar b-n qoplangan bölib, 80 sm dan 1,4 m gaça, oğirligi 600 kg ga yaqin, boşi va kalta böyni kosasi ostiga töliq joylaşmaydi. Oyoklari suzgiç kurakka aylangan, içkariga tortilmaydi; eşkaksimon (1—2 tirnoqli) oldingi oyoklari orqa oyoqlaridan uzunroq bölib, harakatlaniş vazifasini bajaradi. 6 turi (4 uruği) tropik va subtropik dengizlarda tarqalgan. Tez suzadi, çuqur şönğiydi. Oziq va köpa-yiş joyini qidirib yuzlab va minglab km yöl bosadi. Faqat tuxum qöyiş uçun urğoçisi quruqlikka çiqadi, 200 va undan köproq terisimon pöstli tuxum qöyadi. Mollyuska, baliq va suv ötlari b-n oziklanadi. Eng yirik yaşil, ya'ni şörvalik toşbaqa (Chelonia medas)ning uz. 1,4 m, oğirligi 600 kg gaça. Göşti, tuxumi, kosasi uçun ovlanadi. Köp ovlanişi tufayli soni kamayib ketgan. Yirik D. t.ga loggerxed, ya'ni boşli toşbaqa (Caretta Caretta) kosasining uz. 1 m gaça, zaytun toşbaqasi, ya'ni tinç okean toşbaqasi (Lepidochelys olivacea) kosasining uz. 80 sm gaça, atlantika ridleyasi (L. Kempi) ham kiradi. D. t.ga bissani, ba'zan terili toşbaqa (Dermochelus sopasea)ni ham kiritişadi. Terili toşbaqa kosasi 2 m gaça, oğirligi 600 kg gaça böladi. Barça turlari Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan.