Dengizkul platosi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194–195-b. — ziyouz.com
Dengizkul platosi - Qaşqadaryo viloyatining ğarbiy qismidagi plato. Qarşi çölinknt jan.-ğarbida joylaşgan. Platoning relyef tuzilişi murakkab. Uning jan. va ğarbiy çekkalari atrofdagi tekislikdan keskin kötarilgan. Şim. va şarqiy çekkalari Qaşqadaryo deltasi tekisligiga asta-sekin qöşilib ketadi. Eng baland qismi (340—354 m) jan.da. D.p. da qum relyef şakllari rivojlangan bölib, asosan döng, marzali va barxan şakllaridagi qumliklar mavjud. Uşbu qumliklarni köpinça Devxona çöli deb ham ataydilar. D. p. da botiqlar ham bor, ularning tubi ku-pinça taqirli tuproklar yoki şörxoklar b-n band. D. p.ning jan. yon bağri Dengizkul botiğiga tik tuşgan. Yon bağirda neogen (oqçağil yarusi) jinslari — qumtoş, qum, gil, ba'zan konglomerat qatlamlari körinib turadi. Platoda asosan çöl qum tuproklar, ba'zan pastqamliklarda şörxoklar mavjud. Qumliklarda köproq singren, oq saksovul, çerkez, şuvoq, juzğun, iloq, rang keng tarqalgan. Şörxoklarda bir yillik şöralar ösadi. D. p.da qoraköl qöylari boqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕНГИЗКУЛ ПЛАТОСИ - Қашқадарё вилоятининг ғарбий қисмидаги плато. Қарши чўлинкнт жан.-ғарбида жойлашган. Платонинг рельеф тузилиши мураккаб. Унинг жан. ва ғарбий чеккалари атрофдаги текисликдан кескин кўтарилган. Шим. ва шарқий чеккалари Қашқадарё дельтаси текислигига аста-секин қўшилиб кетади. Энг баланд қисми (340—354 м) жан.да. Д.п. да қум рельеф шакллари ривожланган бўлиб, асосан дўнг, марзали ва бархан шаклларидаги қумликлар мавжуд. Ушбу қумликларни кўпинча Девхона чўли деб ҳам атайдилар. Д. п. да ботиқлар ҳам бор, уларнинг туби ку-пинча тақирли тупроклар ёки шўрхоклар б-н банд. Д. п.нинг жан. ён бағри Денгизкул ботиғига тик тушган. Ён бағирда неоген (оқчағил яруси) жинслари — қумтош, қум, гил, баъзан конгломерат қатламлари кўриниб туради. Платода асосан чўл қум тупроклар, баъзан пастқамликларда шўрхоклар мавжуд. Қумликларда кўпроқ сингрен, оқ саксовул, черкез, шувоқ, жузғун, илоқ, ранг кенг тарқалган. Шўрхокларда бир йиллик шўралар ўсади. Д. п.да қоракўл қўйлари боқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.