Deselerometr
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 209-b. — ziyouz.com
Deselerometr (de... va lot. celero — tezlaştiraman va ... metr) — transport maşinasining muayyan vaqt birligi mobaynida sekinlaşuvi, ya'ni tezligi pasayişini ölçaydigan inersion (inersiya hodisasiga asoslangan) asbob. D.da suyuklik, mayatnik yoki prujinaga osilgan yukça asosiy iş qismi qisoblanadi. Mac, mayatnikli D.ning asosiy iş qismi şaffof korpusdagi öqqa osilgan mayatnik. D.ning körsatuvçi va qayd qiluvçi xillari bor. Rezina qapişgiç (biror sirtga taqalganda havo çiqib ketib, şu sirtga yopişib qoladigan moslama) yordamida D. avtomobilning old oynasi yoki old paneliga mahkamlab qöyiladi. Bunda mayatnik asbob şkalasidagi nolinçi belgi qarşisidagi vaziyatni egallaşi lozim. Avtomobil sekinlaşganda inersiya kuçi ta'sirida mayatnik ma'lum vaziyatga oğadi va uning şu oğiş qiymatiga qarab sekinlaşiş darajasi şkaladan aniklanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕСЕЛЕРОМЕТР (де... ва лот. celero — тезлаштираман ва ... метр) — транспорт машинасининг муайян вақт бирлиги мобайнида секинлашуви, яъни тезлиги пасайишини ўлчайдиган инерцион (инерция ҳодисасига асосланган) асбоб. Д.да суюклик, маятник ёки пружинага осилган юкча асосий иш қисми қисобланади. Mac, маятникли Д.нинг асосий иш қисми шаффоф корпусдаги ўққа осилган маятник. Д.нинг кўрсатувчи ва қайд қилувчи хиллари бор. Резина қапишгич (бирор сиртга тақалганда ҳаво чиқиб кетиб, шу сиртга ёпишиб қоладиган мослама) ёрдамида Д. автомобилнинг олд ойнаси ёки олд панелига маҳкамлаб қўйилади. Бунда маятник асбоб шкаласидаги нолинчи белги қаршисидаги вазиятни эгаллаши лозим. Автомобиль секинлашганда инерция кучи таъсирида маятник маълум вазиятга оғади ва унинг шу оғиш қийматига қараб секинлашиш даражаси шкаладан аникланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.