Desikatsiya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210-b. — ziyouz.com
Desikatsiya (de... va lot. siccum - quruq, quritiş, suvini qoçiriş) — ekinlarni ösib turgan joyida dorilab quritiş. D. hosil yetilişini tezlaştirib, yiğim-terim işlarini barvaqt tugallaş maqsadida ötkaziladi. D. qilinganda ösimlikning hayoti butunlay töxtaydi, uning ösuv organlari, jumladan pişib yetilmagan me-valari ham tezda kurib qoladi. D. hosilni maşinalarda terişni osonlaştiradi. Qand lavlagi maydonlarida hosil terimidan 10, ğözada 15—20, tokzorlarda 20 kun ilgari ötkaziladi. Özbekistan şaroitida, asosan, ğöza, şuningdek, kartoşka, don-dukkakli va moyli ekinlar D. qilinadi. D. qiliş muddatli ob-havoga, ğözada kösaklarning yetilişi hamda oçiliş darajasiga qarab belgilanadi. Mas, respublikaning markaziy va şimoliy r-nlarida kösaklarning 60—65%, janubiy r-nlarida esa 70—75% oçilganda, dastlabki maşina terimidan keyin D. qilinadi. D.da kimyoviy preparatlar (desikantlar) eritmasi ösimlikka maxsus texnika (traktor va moslamalar) b-n purkaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕСИКАЦИЯ (де... ва лот. siccum - қуруқ, қуритиш, сувини қочириш) — экинларни ўсиб турган жойида дорилаб қуритиш. Д. ҳосил етилишини тезлаштириб, йиғим-терим ишларини барвақт тугаллаш мақсадида ўтказилади. Д. қилинганда ўсимликнинг ҳаёти бутунлай тўхтайди, унинг ўсув органлари, жумладан пишиб етилмаган ме-валари ҳам тезда куриб қолади. Д. ҳосилни машиналарда теришни осонлаштиради. Қанд лавлаги майдонларида ҳосил теримидан 10, ғўзада 15—20, токзорларда 20 кун илгари ўтказилади. Ўзбекистан шароитида, асосан, ғўза, шунингдек, картошка, дон-дуккакли ва мойли экинлар Д. қилинади. Д. қилиш муддатли об-ҳавога, ғўзада кўсакларнинг етилиши ҳамда очилиш даражасига қараб белгиланади. Мас, республиканинг марказий ва шимолий р-нларида кўсакларнинг 60—65%, жанубий р-нларида эса 70—75% очилганда, дастлабки машина теримидан кейин Д. қилинади. Д.да кимёвий препаратлар (десикантлар) эритмаси ўсимликка махсус техника (трактор ва мосламалар) б-н пуркалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.