Detektirlaş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 213-b. — ziyouz.com
Detektirlaş DETEKTIRLAŞ, demodulyatsiya — elektr tebranişlarini özgartirib, özgarmas tok yoki ança past çastotali elektr tebraniş hosil qiliş. Eng keng tarqalgan holi demodulyatsiya bölib, unda modulyatsiyalangan yuqori çastotali tebranişlardan past çastotali modulyatsiyalovçi signal ajratib olinadi. D. radio qabul qiluvçi qurilmalarda tovuş çastotalarini, televideniyeda tasvir signallarini ajratib olişda işlatiladi. D.da elektr tebranişlar detektorta uzatiladi; bunda u bir xil yönalişdagi tokni ötkazadi va tebranişlar köplab bir xil işorali tok impulslariga aylanadi. Agar tebranişlar qisman töğrilansa, ya'ni detektor orkali tok ikkala yönalişda ötsa (detektor elektr ötkazuvçanligi turliça bölsa), D. sodir böladi. D. uçun turli yönalişda turliça elektr ötkazuvçanlikka ega bölgan istalgan qurilmadan, mas, diodpan ham foydalaniş mum-kin. Çastota signalini ajratib olişda filtrdan foydalaniladi. Eng oddiy filtr qarşilik va siğimdan iborat qurilma hisoblanadi. D.da elektron lampa, yarimötkazgiçli diod, vakuumli triodlar, çiziqlimas kristallar işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕТЕКТИРЛАШ, демодуляция — электр тебранишларини ўзгартириб, ўзгармас ток ёки анча паст частотали электр тебраниш ҳосил қилиш. Энг кенг тарқалган ҳоли демодуляция бўлиб, унда модуляцияланган юқори частотали тебранишлардан паст частотали модуляцияловчи сигнал ажратиб олинади. Д. радио қабул қилувчи қурилмаларда товуш частоталарини, телевидениеда тасвир сигналларини ажратиб олишда ишлатилади. Д.да электр тебранишлар детекторта узатилади; бунда у бир хил йўналишдаги токни ўтказади ва тебранишлар кўплаб бир хил ишорали ток импульсларига айланади. Агар тебранишлар қисман тўғриланса, яъни детектор оркали ток иккала йўналишда ўтса (детектор электр ўтказувчанлиги турлича бўлса), Д. содир бўлади. Д. учун турли йўналишда турлича электр ўтказувчанликка эга бўлган исталган қурилмадан, мас, диодпан ҳам фойдаланиш мум-кин. Частота сигналини ажратиб олишда фильтрдан фойдаланилади. Энг оддий фильтр қаршилик ва сиғимдан иборат қурилма ҳисобланади. Д.да электрон лампа, яримўтказгичли диод, вакуумли триодлар, чизиқлимас кристаллар ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.