Detektiv film
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 212-b. — ziyouz.com
Detektiv film (ing. detective — izquvar, lot. detego — oçmoq, foş qilmoq) — çigal, jinoiy va davlatga qarşi işlarning foş etilişi haqida hikoya qiluvçi kino san'ati asari. Dastlabki D. f. lardan biri «Bir jinoyat tarixi» (rej. F. Zekka, 1901). Bu janr asosçisi fransuz rej. V. Jasse (1908—09 y.larda izkuvar Nik Karter haqida film-serial işlagan). 1913— 14 y.larda Fransiyada «Fantomas» (5 seriya, rej. L. Fyoyad) filmi ekranga çikdi. 30-y.lar komediya va çuqur psixologik talqinli D.f.lar paydo böldi. Bu janrning uzluksiz rivoji 40-y.lardan boşlandi («Malta loçini», rej. J. Xyuston; «Şanxaylik ledi», rej. O. Uells; «Arqon», rej. A. Xiçkok va b.). D.f., şuningdek, «josuslik» filmlari hamda trillerlarni ham öz içiga oladi. «Sönggi patron» (Ruminiya), «Oltin tiş» (Bolgariya), «Jinoyat joyi — Berlin» (Germaniya), «Garovga tikilgan hayot» (Polşa), «Ölik mavsum» (Rossiya) va b. D.f.lar maşhur. «Ölim quduği» (1933, ssenariyçi va rej. N. Klalo) birinçi özbek D.f.idir. «Falokat oyoq ostida», «Ehtiyot böling! Ilon!» (rej. Z. Sobitov), «Oltin teri» (M. Oğamirzayev), «Parol— Regina mehmonxonasi» (Y. A'zamov, Z. Royzman), «Haqiqatgöylikning aççiq mevasi» (Z. Royzman), «Karaxtlik» (E. Eşmuhamedov) va b. eng yaxşi özbek D. f.laridir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕТЕКТИВ ФИЛЬМ (инг. detective — изқувар, лот. detego — очмоқ, фош қилмоқ) — чигал, жиноий ва давлатга қарши ишларнинг фош этилиши ҳақида ҳикоя қилувчи кино санъати асари. Дастлабки Д. ф. лардан бири «Бир жиноят тарихи» (реж. Ф. Зекка, 1901). Бу жанр асосчиси француз реж. В. Жассе (1908—09 й.ларда изкувар Ник Картер ҳақида фильм-сериал ишлаган). 1913— 14 й.ларда Францияда «Фантомас» (5 серия, реж. Л. Фёйад) фильми экранга чикди. 30-й.лар комедия ва чуқур психологик талқинли Д.ф.лар пайдо бўлди. Бу жанрнинг узлуксиз ривожи 40-й.лардан бошланди («Мальта лочини», реж. Ж. Хьюстон; «Шанхайлик леди», реж. О. Уэллс; «Арқон», реж. А. Хичкок ва б.). Д.ф., шунингдек, «жосуслик» фильмлари ҳамда триллерларни ҳам ўз ичига олади. «Сўнгги патрон» (Руминия), «Олтин тиш» (Болгария), «Жиноят жойи — Берлин» (Германия), «Гаровга тикилган ҳаёт» (Польша), «Ўлик мавсум» (Россия) ва б. Д.ф.лар машҳур. «Ўлим қудуғи» (1933, сценарийчи ва реж. Н. Клало) биринчи ўзбек Д.ф.идир. «Фалокат оёқ остида», «Эҳтиёт бўлинг! Илон!» (реж. З. Собитов), «Олтин тери» (М. Оғамирзаев), «Пароль— Регина меҳмонхонаси» (Й. Аъзамов, З. Ройзман), «Ҳақиқатгўйликнинг аччиқ меваси» (З. Ройзман), «Карахтлик» (Э. Эшмуҳамедов) ва б. энг яхши ўзбек Д. ф.ларидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.