Determinizm
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 214-b. — ziyouz.com
Determinizm (lot. determino -aniqlayman) — barça hodisalarning özaro obyektiv qonuniy aloqadorligi va sababiy boğlanişi töğrisidagi falsafiy ta'limot (q. Sababva oqibat). Indeterminizmning qaramaqarşisi. D.ning mazmuni sababiyat tuşunçasida ifodalanadi, ya'ni bunda bir hodisa (sabab) muayyan şaroitda zaruriyatni tuğdiradi, bu esa boşqa xrdisa (oqi-bat)ni vujudga keltiradi. U inson ongiga boğliq emas. Yunon faylasuflari Geraklit, Demokrit, Epikur hamda şarq mutafakkirlari Forobiy, Ibn Sino, Beruniy, Uluğbek va b. ham D.ni e'tirof etişgan. D. prinsipi ilmiy bilimning barça sohalarida yölyöriq körsatuvçi, haqiqatni bilişning samarali vositasi bölib xizmat qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕТЕРМИНИЗМ (лот. determino -аниқлайман) — барча ҳодисаларнинг ўзаро объектив қонуний алоқадорлиги ва сабабий боғланиши тўғрисидаги фалсафий таълимот (қ. Сабабва оқибат). Индетерминизмнинг қарамақаршиси. Д.нинг мазмуни сабабият тушунчасида ифодаланади, яъни бунда бир ҳодиса (сабаб) муайян шароитда заруриятни туғдиради, бу эса бошқа хрдиса (оқи-бат)ни вужудга келтиради. У инсон онгига боғлиқ эмас. Юнон файласуфлари Гераклит, Демокрит, Эпикур ҳамда шарқ мутафаккирлари Форобий, Ибн Сино, Беруний, Улуғбек ва б. ҳам Д.ни эътироф этишган. Д. принципи илмий билимнинг барча соҳаларида йўлйўриқ кўрсатувчи, ҳақиқатни билишнинг самарали воситаси бўлиб хизмат қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.