Devalvatsiya

Devalvatsiya (de va lot. valeo — qiymat) — milliy pul birligi kursining çet el valyutalari (erkin almaştiriladigan valyutalar, xalqaro hisob birliklari)ga nisbatan pasaytirilişi. D. davlat tomonidan rasmiy ravişda e'lon qilinadi va qonunçilik asosida amalga oşiriladi. D. mamlakat savdo va tölov balansining keskin yomonlaşuvi, valyuta rezervining holdan toyişi, xalqaro valyuta bozorlarida milliy valyuta kursining pasayişi b-n boğliq holda yuz beradi. Uning oçiq D. (D. hukumat tomonidan qonun yöli b-n rasman e'tirof qilinadi, eski qoğoz pulning bir qismi muomaladan çiqariladi yoki kadrsizlangan pul almaştiriladi) va yaşirin D. (qoğoz pulning qadrsizlanişi, oltin ta'minotining kamayişi yuz beradi, lekin pulning bir qismi muomaladan olinmaydi) körinişlari bor. 1978 y.gaça jahon mamlakatlari valyutalarining rasmiy qiymati ularning oltin ta'minotini taqqoslaş orqali aniqlanar edi. 20-a.ning 70-y.lari oxiridan (xalqaro kelişuvga muvofiq) barça qadri baland valyutalardagi oltin nisbatlari bekor qilindi va D. u yoki bu çet el valyutasi (odatda, AQŞ dollari, Germaniya markasi, ingliz funt sterlingi va b.)ga nisbatan pasaytiriş yöli b-n amalga oşiriladigan böldi. Mac, 1990 y. 1 noyab. dan sobiq Ittifoqda amalda bölgan rubl AQŞ dollariga nisbatan 1,8=1 dollar nisbatida D. qilindi.

D. hodisasi hoz. rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarning bankmoliya tizimida tez-tez uçrab turadi. 1998 y.da Jan.-Şarqiy Osiyo mamlakatlari, Yaponiya, Rossiya va b.da yuz bergan moliyaviy tanglik oqibatida bu mamlakatlarning milliy valyutalari dollarga nisbatan qisman D. qilindi (yana q. Revalvatsiya).