Devaştiç qözğoloni
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 139-b. — ziyouz.com
Devaştiç qözğoloni (721- 722) — Panjikentda arablar zulmiga qarşi bölib ötgan xalq harakati. Ğurak (q. Ğurak qözğoloni) boşliq söğd aslzodalarining bir qismi arablar tomoniga ötgaç, Panjikent hokimi Devaştiç rahbarligida aslzoda dehqonlarning bir qismi kuraşni davom ettirgan. Devaştiç özini Panç (Pançikant) hokimi (xvabu), Söğd podşo (ixşid) si deb e'lon qildi. Arablarning Xurosondagi noibi Sa'id Xaraşiy qözğolonni bostiriş uçun katta qöşin yuborgan. Qözğolonçilar Qum qişloği yonida bölgan jangda mağlubiyatga uçrab, Muğ toğidagi mustahkam qal'aga yaşirindilar. Arablarning ta'qib etmaslik töğrisidagi va'dasidan söng qözğolonçilar taslim böldi. Sa'id Xaraşiy söğdliklar qarşiligini bostirganligiga qaramay, Movarounnahrda arablarga qarşi kuraş davom etaverdi.
Ad.: Kadirova T., Iz istorii krestyanskix vosstaniy v Maverannaxre i Xorasane v 8 i naçale 9 vv., T., 1965; Ishoqov M., Unutilgan podşolikdan xatlar, T., 1992.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕВАШТИЧ ҚЎЗҒОЛОНИ (721- 722) — Панжикентда араблар зулмига қарши бўлиб ўтган халқ ҳаракати. Ғурак (қ. Ғурак қўзғолони) бошлиқ сўғд аслзодаларининг бир қисми араблар томонига ўтгач, Панжикент ҳокими Деваштич раҳбарлигида аслзода деҳқонларнинг бир қисми курашни давом эттирган. Деваштич ўзини Панч (Панчикант) ҳокими (хвабу), Сўғд подшо (ихшид) си деб эълон қилди. Арабларнинг Хуросондаги ноиби Саъид Хараший қўзғолонни бостириш учун катта қўшин юборган. Қўзғолончилар Қум қишлоғи ёнида бўлган жангда мағлубиятга учраб, Муғ тоғидаги мустаҳкам қалъага яшириндилар. Арабларнинг таъқиб этмаслик тўғрисидаги ваъдасидан сўнг қўзғолончилар таслим бўлди. Саъид Хараший сўғдликлар қаршилигини бостирганлигига қарамай, Мовароуннаҳрда арабларга қарши кураш давом этаверди.
Ад.: Кадырова Т., Из истории крестьянских восстаний в Мавераннахре и Хорасане в 8 и начале 9 вв., Т., 1965; Исҳоқов М., Унутилган подшоликдан хатлар, Т., 1992.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.