Deyok

Deyok — Gerodotnnng ma'lumotiga köra, Midiyaning dastlabki podşosi (mil. av. 727—675). Midiyani Ossuriya asoratidan xalos etgandan söng xalq tomonidan hokimiyat tepasiga avval hakam (sudya) sifatida, söngra parokanda mamlakatda uzil-kesil tartib örnatiş maqsadida podşoh etib saylangan. Midiyaliklarning bir davlat ostida birlaştirgan, Ekbatana (Hamadon) ş.ga asos solgan. Tepalik ustida bunyod etilgan şahar 7 qator mudofaa devorlari b-n örab olingan bölib, har bir devordan keyin keladigan devor özidan oldingisidan bir poğona baland qilib qurilgan. Devorlar turli ranglarda, birinçi devor — oq, ikkinçisi — qora, uçinçisi — sarğiş-qizil, törtinçisi — töq kök, beşinçisi — jigarrang, oltinçisi — kumuşrang, yettinçisi — zarhal rangda bölgan. Sönggi mudofaa devorlari örtasida podşo saroyi va xazina qurilgan. D. aholiga devor atrofida joyla-şişni buyurgan. Saroyda quyidagiça tartib örnatilgan: biron-bir şaxsni bevosita, şunçaki podşo huzuriga kirişi man etilgan, har qanday iş böyiça podşoh b-n xizmatkorlar (xabarçilar) orqali boğlanilgan. Bundan taşqari ijtimoiy kelib çiqişidan qat'i nazar har qanday kişini podşoh quzurida kulişi va tufurişi odobsizlik hisoblangan. Şikoyatlar podşohga yozma ravişda topşirilgan, podşohularni körib çiqqaç qaytarilgan. Biror-bir yerda jinoyat sodir etilgan bölsa D. aybdorni huzuriga çaqirib qilgan gunohiga yaraşa jazolagan. Butun mamlakat hududida uning xabarçilari, ayğoqçilari bölgan. Aftidan, D. mil. av. 715 y.da ossuriylar tomonidan asir qilib olib ketilgan va ossuriy yozuvlarida asirlar qatorida nomi keltirilgan midiyalik hukmdorlardan biri Dayaukku b-n aynan bir şaxs bölsa kerak. Mil. av. 713 y.da Sargon tomonidan tobe ettirilgan Midiyada Bit-Daiakku deb atalgan butun bir viloyatning mavjud bölişi, D.ning maşhur podşolardan bölganligini körsatadi.

Faxriddin Hasanov.