Dezodoratsiya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 160-b. — ziyouz.com
Dezodoratsiya (dez... va lot. odoratio — hid) — yoqimsiz, qölansa hidlarni yöqotiş yoki sezilmaydigan holatga keltiriş. Obyektlardan foydalanişda veterinariyasanitariya talablariga rioya etmaslik, organik substratlarning çirişi natijasida havoda ammiak, vodorod sulfid, skatol, indol, uçuvçan yoğ kislotalari va b. moddalarning töplanişi binolarda qölansa hid paydo qiladi. Uy-joy binolari, çorvaçilik majmualari, oziq-ovqat korxonalari, bemorlar va yaradorlar yotadigan palatalar, jips berk binolar (suv osti kemalari, kos-mik kemalar)da D. ötkaziladi. D. uçun bir qança vositalar (aerozollar, ozon, formalin, xlorli ohak, lista kumir, torf, kaliy permanganat va b.) bor. Ba'zilari (çin dezodoratorlar) qölansa hidli gazlarni yutadi, oksidlaydi, öziga biriktirib oladi va ayni vaktda çirituvçi (sasituvçi) mikro-organizmlarga ta'sir etadi. Çorvaçilik binolarini D.laşda göngni öz vaqtida yiğiştirib oliş, binolarni şamollatiş, qalinroq töşama soliş yaxşi natija beradi. Göşt k-tlari va sovuqxonalarni D. qilişda bi-noning içki devorlariga 1% li issiq işqorlar eritmasi yoki tarkibida 2% faol xlor bölgan xlorli ohak eritmasi b-n işlov beriladi. Uçuvçan yoğ kislotalarini oksidlaş uçun bino içiga ventilyatsiya qurilmasi orqali ozon kiritiladi (ozonning 1 m3 xavodagi konsentratsiyasi 0,05—0,1 m3 dan ortiq bölmasligi kerak). Axlat öralari va uyumlarining sassiq hidini yöqotiş uçun kul, qum, tuproq, kömir kukuni, torf sepib kömiladi, şuningdek, kimyoviy moddalardan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕЗОДОРАЦИЯ (дез... ва лот. odoratio — ҳид) — ёқимсиз, қўланса ҳидларни йўқотиш ёки сезилмайдиган ҳолатга келтириш. Объектлардан фойдаланишда ветеринариясанитария талабларига риоя этмаслик, органик субстратларнинг чириши натижасида ҳавода аммиак, водород сульфид, скатол, индол, учувчан ёғ кислоталари ва б. моддаларнинг тўпланиши биноларда қўланса ҳид пайдо қилади. Уй-жой бинолари, чорвачилик мажмуалари, озиқ-овқат корхоналари, беморлар ва ярадорлар ётадиган палаталар, жипс берк бинолар (сув ости кемалари, кос-мик кемалар)да Д. ўтказилади. Д. учун бир қанча воситалар (аэрозоллар, озон, формалин, хлорли оҳак, листа кумир, торф, калий перманганат ва б.) бор. Баъзилари (чин дезодораторлар) қўланса ҳидли газларни ютади, оксидлайди, ўзига бириктириб олади ва айни вактда чиритувчи (саситувчи) микро-организмларга таъсир этади. Чорвачилик биноларини Д.лашда гўнгни ўз вақтида йиғиштириб олиш, биноларни шамоллатиш, қалинроқ тўшама солиш яхши натижа беради. Гўшт к-тлари ва совуқхоналарни Д. қилишда би-нонинг ички деворларига 1% ли иссиқ ишқорлар эритмаси ёки таркибида 2% фаол хлор бўлган хлорли оҳак эритмаси б-н ишлов берилади. Учувчан ёғ кислоталарини оксидлаш учун бино ичига вентиляция қурилмаси орқали озон киритилади (озоннинг 1 м3 хаводаги концентрацияси 0,05—0,1 м3 дан ортиқ бўлмаслиги керак). Ахлат ўралари ва уюмларининг сассиқ ҳидини йўқотиш учун кул, қум, тупроқ, кўмир кукуни, торф сепиб кўмилади, шунингдек, кимёвий моддалардан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.