Diabaz
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 239-b. — ziyouz.com
Diabaz (frans. diabase) — töla kri-stallangan, asosli vulkan jinsi. Kimyoviy va mineral tarkibiga köra bazaltga yaqin. D., asosan, plagioklaz, avgit va b. minerallardan taşkil topgan. Rangi qoramtir, yaşilsimon-qora. Tarkibida iştirok etgan minerallarga qarab amfibolli, bronzitli, biotitli D.larga bölinadi. D. qiya enkaygan çökindi tog jinslari oblastlarida bor, şuningdek, vulkan lavalari va tuflarida keng tarqalgan. Sill, dayka, lakkolit, yertomir va b. şakllarda uçraydi. Kavkaz, Qrim, Sibir regionlari hamda Germaniya, Angliya, AQŞ, Fransiya va b. mamlakatlarda kup. Özbekistonda Çatqol va Qurama toğlarida D. daykalari holida tarqalgan. Yölga teriladigan toş sifatida va quyma toş buyumlar tayyorlaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИАБАЗ (франц. diabase) — тўла кри-сталланган, асосли вулкан жинси. Кимёвий ва минерал таркибига кўра базальтга яқин. Д., асосан, плагиоклаз, авгит ва б. минераллардан ташкил топган. Ранги қорамтир, яшилсимон-қора. Таркибида иштирок этган минералларга қараб амфиболли, бронзитли, биотитли Д.ларга бўлинади. Д. қия энкайган чўкинди тог жинслари областларида бор, шунингдек, вулкан лавалари ва туфларида кенг тарқалган. Силл, дайка, лакколит, ертомир ва б. шаклларда учрайди. Кавказ, Қрим, Сибирь регионлари ҳамда Германия, Англия, АҚШ, Франция ва б. мамлакатларда куп. Ўзбекистонда Чатқол ва Қурама тоғларида Д. дайкалари ҳолида тарқалган. Йўлга териладиган тош сифатида ва қуйма тош буюмлар тайёрлашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.