Diametr
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 245-b. — ziyouz.com
Diametr (yun. diametros — köndalang ölçam) — aylana va doiraning markazdan ötuvçi (ya'ni eng katta) vatari. Radiusning ikkilanganiga teng bölgan bu vatar uzunligi ham D. deyiladi. D. tuşunçasi boşqa figuralar uçun umumlaştiriladi. Mac, r radiusli aylana yoki şar diametri 2g ga, ellips va ellipsoid diametri ularning katta öqiga, kvadrat va kubniki dia-gonaliga teng böladi. Analitik geometriyatsa konus kesimi (ikkinçi tartibli çiziq) ning diametri biror yönalişga parallel vatarlar örtasidan ötuvçi töğri çiziq böladi. Ellips va giperbolaning D.i ularning markazidan ötuvçi, parabolaning D.i esa uning öqi va öqiga parallel boruvçi töğri çiziqdan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИАМЕТР (юн. diametros — кўндаланг ўлчам) — айлана ва доиранинг марказдан ўтувчи (яъни энг катта) ватари. Радиуснинг иккиланганига тенг бўлган бу ватар узунлиги ҳам Д. дейилади. Д. тушунчаси бошқа фигуралар учун умумлаштирилади. Mac, r радиусли айлана ёки шар диаметри 2г га, эллипс ва эллипсоид диаметри уларнинг катта ўқига, квадрат ва кубники диа-гоналига тенг бўлади. Аналитик геометрияца конус кесими (иккинчи тартибли чизиқ) нинг диаметри бирор йўналишга параллел ватарлар ўртасидан ўтувчи тўғри чизиқ бўлади. Эллипс ва гиперболанинг Д.и уларнинг марказидан ўтувчи, параболанинг Д.и эса унинг ўқи ва ўқига параллел борувчи тўғри чизиқдан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.