Diazobirikmalar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 241-b. — ziyouz.com
Diazobirikmalar - diazoguruhli organik moddalar. Faqat bir organik radikal b-n boglangan ikki atom azot diazoguruh deb ataladi. «D.» termini turli birikmalar turkumiga taallukli. D. alifatik va aromatik D.ga bölinadi. Alifatik D. qizdirilganda, ultrabinafşa nurlar va kislotalar ta'sir ettirilganda parçalanadi, şuningdek, katalizator (mis va uning tuzlari) iştirokida karbenlar hosil qiladi. Diazometan va diazosirka efiri alifatik D.ga mi-sol böla oladi. Aromatik D. beqaror, quruq, portlovçi, reaksiyaga kirişuvçan modda, işqorlar ta'sirida diazotatlar hosil qiladi. Aromatik D. azo-böyoqlar olişda, diazotipiyada işlatiladi. Alifatik D. — alkillovçi moddalardir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИАЗОБИРИКМАЛАР - диазогуруҳли органик моддалар. Фақат бир органик радикал б-н богланган икки атом азот диазогуруҳ деб аталади. «Д.» термини турли бирикмалар туркумига тааллукли. Д. алифатик ва ароматик Д.га бўлинади. Алифатик Д. қиздирилганда, ультрабинафша нурлар ва кислоталар таъсир эттирилганда парчаланади, шунингдек, катализатор (мис ва унинг тузлари) иштирокида карбенлар ҳосил қилади. Диазометан ва диазосирка эфири алифатик Д.га ми-сол бўла олади. Ароматик Д. беқарор, қуруқ, портловчи, реакцияга киришувчан модда, ишқорлар таъсирида диазотатлар ҳосил қилади. Ароматик Д. азо-бўёқлар олишда, диазотипияда ишлатилади. Алифатик Д. — алкилловчи моддалардир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.