Diazometan
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 241-b. — ziyouz.com
Diazometan DIAZOMETAN, CH,N2 — oddiy alifatik diazobirikma. Juda zaharli, qölansa hidli, sariq rangli, tez portlaydigan gaz. Mol. m. 42,043. Suyuqlaniş t-rasi — 145°, qaynaş t-rasi —23°. Alyuminiy xlorid yoki bor ftorid iştirokida aldegidlar b-n reaksiyaga kirişib metilketonlar hosil qiladi; ketonlar b-n özaro ta'siri na-tijasida zanjirning uzayişi yoki halqaning kengayişi sodir böladi. D.ni ilk bor 1894 y.da nemis olimi X. Pexman N nitrozometiluretanga işqor ta'sir ettirib olgan. Karbon kislotalar va b. organik birikmalarni sintez qilişda, şuningdek, metillovçi modda sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИАЗОМЕТАН, CH,N2 — оддий алифатик диазобирикма. Жуда заҳарли, қўланса ҳидли, сариқ рангли, тез портлайдиган газ. Мол. м. 42,043. Суюқланиш т-раси — 145°, қайнаш т-раси —23°. Алюминий хлорид ёки бор фторид иштирокида альдегидлар б-н реакцияга киришиб метилкетонлар ҳосил қилади; кетонлар б-н ўзаро таъсири на-тижасида занжирнинг узайиши ёки ҳалқанинг кенгайиши содир бўлади. Д.ни илк бор 1894 й.да немис олими X. Пехман N нитрозометилуретанга ишқор таъсир эттириб олган. Карбон кислоталар ва б. органик бирикмаларни синтез қилишда, шунингдек, метилловчи модда сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.