Diazotlaş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 241–242-b. — ziyouz.com
Diazotlaş — aromatik aminlarga mineral kislotalar iştirokida nitrit kislota ta'sir ettirib aromatik diazobirikmalar hosil qiliş usuli. D. tezligi aminobirikmaning tuzilişiga hamda reaksiyada iştirok etuvçi anionning tabiatiga boğliq. Aromatik yadroda manfiy örinbosarlari (NO2, SO3H, SOON, C1 va b.) bölgan aminlar musbat örinbosarlar (CH3, ON, OCH3 va b.)ga nisbatan tezroq diazotlanadi. Brom ionlari D. jarayonini tezlaştiradi. Hosil böluvçi diazobirikmalarning beqarorligi sababli D. nisbatan past (0° dan 25° gaça) t-rada ötkaziladi. D. köpgina aromatik birikmalar sanoatida, ayniqsa, azoböyoqlar olişda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИАЗОТЛАШ — ароматик аминларга минерал кислоталар иштирокида нитрит кислота таъсир эттириб ароматик диазобирикмалар ҳосил қилиш усули. Д. тезлиги аминобирикманинг тузилишига ҳамда реакцияда иштирок этувчи анионнинг табиатига боғлиқ. Ароматик ядрода манфий ўринбосарлари (NO2, SO3H, СООН, С1 ва б.) бўлган аминлар мусбат ўринбосарлар (СН3, ОН, ОСН3 ва б.)га нисбатан тезроқ диазотланади. Бром ионлари Д. жараёнини тезлаштиради. Ҳосил бўлувчи диазобирикмаларнинг беқарорлиги сабабли Д. нисбатан паст (0° дан 25° гача) т-рада ўтказилади. Д. кўпгина ароматик бирикмалар саноатида, айниқса, азобўёқлар олишда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.