Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Differensial geometriya

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 318-b. — ziyouz.com

    Differensial geometriya - geometriya bölimi. Geometrik obrazlar (egri çiziqlar, sirtlar va ularning oilalari)ni koordinatalar metodi asosida differensial hisob va integral hisob vositalarida örganadi. D. g.ning dastlabki muhim obyektlari uç ölçovli yevklid fazosidagi egri çiziqlar va egri sirtlardir. Uning öziga xos xususiyati birinçi navbatda çiziqlar va sirtlarning har qança kiçik sohalariga oid xossalarini tekşirişdir. 19-a.ning ikkinçi yarmidan boşlab D. g. çegaralari kengayib, köp ölçovli fazolarni va ulardagi geometrik ob-razlarni tekşiriş masalalarini ham öz içiga oladi. Jumladan geometrik obrazlarning affin va proyektiv almaştirişlar natijasida özgarmaydigan differensial xossalarini örganuvçi nazariya, köp ölçovli noyevklid fazolar nazariyasi va h. k. Bu nazariyalar fizika (ayniqsa, nisbiylik nazariyasi)da keng qöllaniladigan böldi. D. g.ning asosiy tuşunçalari: egrilik, buraliş, sirtning birinçi va ikkinçi kvadratik şakllari, töliq egrilik, geodezik çiziq va b.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ДИФФЕРЕНЦИАЛ ГЕОМЕТРИЯ - геометрия бўлими. Геометрик образлар (эгри чизиқлар, сиртлар ва уларнинг оилалари)ни координаталар методи асосида дифференциал ҳисоб ва интеграл ҳисоб воситаларида ўрганади. Д. г.нинг дастлабки муҳим объектлари уч ўлчовли евклид фазосидаги эгри чизиқлар ва эгри сиртлардир. Унинг ўзига хос хусусияти биринчи навбатда чизиқлар ва сиртларнинг ҳар қанча кичик соҳаларига оид хоссаларини текширишдир. 19-а.нинг иккинчи ярмидан бошлаб Д. г. чегаралари кенгайиб, кўп ўлчовли фазоларни ва улардаги геометрик об-разларни текшириш масалаларини ҳам ўз ичига олади. Жумладан геометрик образларнинг аффин ва проектив алмаштиришлар натижасида ўзгармайдиган дифференциал хоссаларини ўрганувчи назария, кўп ўлчовли ноевклид фазолар назарияси ва ҳ. к. Бу назариялар физика (айниқса, нисбийлик назарияси)да кенг қўлланиладиган бўлди. Д. г.нинг асосий тушунчалари: эгрилик, буралиш, сиртнинг биринчи ва иккинчи квадратик шакллари, тўлиқ эгрилик, геодезик чизиқ ва б.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.