Differensial hisob
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 319-b. — ziyouz.com
Differensial hisob - matema tikaning hosilalar va differensiallarni hisoblaş, ularning xossalarini örganiş hamda funksiyalarni tekşirişga tatbiq qiliş b-n şuğullanadigan bölimi. 17-a.ga kelib Yevropada işlab çiqariş kuçlarining ösişi, turli maşina va inşootlarning yaratilişi, kemasoalikning rivojlanişi, ballistika (umuman, harbiy iş) talablari aniq fanlar, jumladan matematika oldiga juda köp yangi masalalarni qöyganligi munosabati b-n D. h. va integral hisob ğoyalari vujudga keldi. D. h.ning vujudga kelişidagi dastlabki işlar egri çiziqqa urinma ötkaziş masalasini yeçişda Ferma, Dekart va b. matematiklar tomonidan qilingan. I. Nyuton va G. Leybnits özlaridan avvalgi matematiklarning bu boradagi işlarini nihoyasiga yetkazdilar. 17-a. oxiri va 18- a. boşlarida matematik analiz mustaqil fan sifatida şakllandi.
Ad.: Azlarov T. A., Mansurov X., Matematik analiz, l-qism, T., 1994.
Tursun Azlarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИФФЕРЕНЦИАЛ ҲИСОБ - матема тиканинг ҳосилалар ва дифференциалларни ҳисоблаш, уларнинг хоссаларини ўрганиш ҳамда функцияларни текширишга татбиқ қилиш б-н шуғулланадиган бўлими. 17-а.га келиб Европада ишлаб чиқариш кучларининг ўсиши, турли машина ва иншоотларнинг яратилиши, кемасоаликнинг ривожланиши, баллистика (умуман, ҳарбий иш) талаблари аниқ фанлар, жумладан математика олдига жуда кўп янги масалаларни қўйганлиги муносабати б-н Д. ҳ. ва интеграл ҳисоб ғоялари вужудга келди. Д. ҳ.нинг вужудга келишидаги дастлабки ишлар эгри чизиққа уринма ўтказиш масаласини ечишда Ферма, Декарт ва б. математиклар томонидан қилинган. И. Ньютон ва Г. Лейбниц ўзларидан аввалги математикларнинг бу борадаги ишларини ниҳоясига етказдилар. 17-а. охири ва 18- а. бошларида математик анализ мустақил фан сифатида шаклланди.
Ад.: Азларов Т. А., Мансуров X., Математик анализ, l-қисм, Т., 1994.
Турсун Азларов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.