Difraksion panjara
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 316-b. — ziyouz.com
Difraksion panjara - optik asbob; noşaffof ekranga qilingan köp sonli parallel tirqişlar yoki özaro bir xil masofada joylaşgan közgusimon yöllar (ştrixlar) maj-mui; ularda yoruğlik difraksiyasi xrdisasi sodir böladi. D. p. öziga tuşayotgan yoruğlik nurlarini spektrlarga ajratadi. D. p.ning muntazam va nomuntazam xillari mavjud. Tirqişlari tartibsiz bölgan xili nomuntazam, tar-tib b-n joylaştirilgan xili muntazam D. p. deyiladi. Optikada nomuntazam D. p.ning amaliy ahamiyati yöq. Muntazam D. p. yassi yoki sferik sirtga bir xil şaklda (teng oralikda) çizilgan çiziqlar töplami bölib, çi-ziklar oraliği d D. p. davri deyiladi. D. p.ga tik tuşayotgan yoruglik nurlari har qaysi tirqişda f burçakka sinadi, natijada nurlar yöli farqi d-simp hosil böladi. Ba'zi tabiiy kristallar ham rentgen nurlarini tahlil qiliş uçun muntazam D. p. sifatida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИФРАКЦИОН ПАНЖАРА - оптик асбоб; ношаффоф экранга қилинган кўп сонли параллель тирқишлар ёки ўзаро бир хил масофада жойлашган кўзгусимон йўллар (штрихлар) маж-муи; уларда ёруғлик дифракцияси хрдисаси содир бўлади. Д. п. ўзига тушаётган ёруғлик нурларини спектрларга ажратади. Д. п.нинг мунтазам ва номунтазам хиллари мавжуд. Тирқишлари тартибсиз бўлган хили номунтазам, тар-тиб б-н жойлаштирилган хили мунтазам Д. п. дейилади. Оптикада номунтазам Д. п.нинг амалий аҳамияти йўқ. Мунтазам Д. п. ясси ёки сферик сиртга бир хил шаклда (тенг ораликда) чизилган чизиқлар тўплами бўлиб, чи-зиклap оралиғи d Д. п. даври дейилади. Д. п.га тик тушаётган ёруглик нурлари ҳар қайси тирқишда ф бурчакка синади, натижада нурлар йўли фарқи d-simp ҳосил бўлади. Баъзи табиий кристаллар ҳам рентген нурларини таҳлил қилиш учун мунтазам Д. п. сифатида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.