Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Dimorfizm

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 270–271-b. — ziyouz.com

    Dimorfizm (di... va yun. morphe — şakl) — bir turga mansub organizmlarda morfo-fiziologik belgilari b-n bir-biridan keskin farq qiladigan şakllarning mavjud bölişi. D. mavsumiy, jinsiy va ekologik böladi. Mavsumiy D. — bir turga mansub individlarning bir-biridan mavsumiy farq qilişidir. Mac, ola qanotli kapalak tuxumlaridan bahorda qanotlari 28—32 mm bölgan qizğişsariq, yozda esa qanotlari 30—35 mm bölgan qora-jigarrang kapalaklar çikali. Jinsiy D. hayvonlar orasida keng tarqalgan, mas, erkaklari b-n urğoçilarining katta-kiçikligi, rangi, taşqi körinişida farq böladi (tovuq b-n xöroz). Ekologik D. — yaşaş şaroitiga binoan yuz beradigan özgarişlar. D. nayel almaşinişida ham kuzatiladi. Mas, salplarning yakka va koloniya bölib yaşaydigan şakllari, parazit çuvalçanglarning jinsiy va jinssiz nasllari böladi. Ösimliklarda bir tur individlari orasida taşqi körinişi b-n farq qiladigan individlar uçraydi. Mas, naşa ösimligida çangçili va uruğçili töpgullar har xil tuzilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ДИМОРФИЗМ (ди... ва юн. morphe — шакл) — бир турга мансуб организмларда морфо-физиологик белгилари б-н бир-биридан кескин фарқ қиладиган шаклларнинг мавжуд бўлиши. Д. мавсумий, жинсий ва экологик бўлади. Мавсумий Д. — бир турга мансуб индивидларнинг бир-биридан мавсумий фарқ қилишидир. Mac, ола қанотли капалак тухумларидан баҳорда қанотлари 28—32 мм бўлган қизғишсариқ, ёзда эса қанотлари 30—35 мм бўлган қора-жигарранг капалаклар чикали. Жинсий Д. ҳайвонлар орасида кенг тарқалган, мас, эркаклари б-н урғочиларининг катта-кичиклиги, ранги, ташқи кўринишида фарқ бўлади (товуқ б-н хўроз). Экологик Д. — яшаш шароитига биноан юз берадиган ўзгаришлар. Д. наел алмашинишида ҳам кузатилади. Мас, сальпларнинг якка ва колония бўлиб яшайдиган шакллари, паразит чувалчангларнинг жинсий ва жинссиз насллари бўлади. Ўсимликларда бир тур индивидлари орасида ташқи кўриниши б-н фарқ қиладиган индивидлар учрайди. Мас, наша ўсимлигида чангчили ва уруғчили тўпгуллар ҳар хил тузилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.