Dinamika

Dinamika (musiqada) - 1) muayyan asarning nota yozuvida va bevosita uni ijro etişda tovuşlar sadolanişi kuçi (baland-pastligi)ning özgaruvçanligi; 2) şu özgaruvçanlikni ifodalovçi belgilar majmui; 3) mazkur jarayonni örganuvçi ta'limot. D. musiqiy ifodaning muhim vositalaridan bölib, xalq va professional ijod va ijroçilikda qadimdan qöllanilib kelingan. D. atamasi ilk bor şveysar musiqa öqituvçisi X. Negeli tomonidan (1810) joriy etilgan degan taxmin bor. D.ning eng aniq, ya'ni kuçli, baland — forte, fortissimo; kuçsiz, past, sekin — piano, pianissimo (r, rr) va b. turlari qöllaniladi. Şu b-n birga, muayyan D.dan boşqasiga asta-sekin ötib boruvçi (sadoning kuçayişi — crescendo, sadoning pasayişi — diminuendo, va b.) turlari ham joriy etiladi. Ijodiy amaliyotda butun bir asarni muayyan D. xususiyatlariga izçil tayanib yaratiş misollari uçrab turadi. Mas, O. Lassonit «Aks sado» xori «r»larning qarama-qarşiligiga, M. Ravelning «Bolero» simfonik manzarasi sadolanişining «rr»dan izçil kuçayişi, ya'ni D.ning asta-sekin orta borişi va crescendo orqali öz avjiga kötarilişiga asoslangan.