Dinara toğligi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 276-b. — ziyouz.com
Dinara toğligi - Bolqon ya. o.ning şim.-ğarbidagi toğlik. Xorvatiya, Bosniya-Gersegovina, Çernogoriya va Albaniya hududida. Uz. 650 km, eni 230 km. Örtaça balandlikdagi toğlik, eng baland joyi 2692 m (Yezersa toği). Asosiy tizmalar (Velebit, Dinara, Durmitor, Kopaonik va b.) Adriatika dengizi sohili böylab, şim.-ğarbdan jan.- şarqqa çözilgan, uning eng baland sohil qismi dengizga tik tuşgan. D. t.ning şim.-ğarbiy qismi ohaktoşlardan taşkil topgan, karst keng tarqalgan, şarqiy qismi slanets va qumtoşlardan iborat. Iqlimi sohil qismida subtropik, şarqida mö'tadil. Iyulning örtaça t-rasi 15—20°, toğlarda qiş sovuq (—18°). Yanv.ning örtaça t-rasi — 2° dan —8° gaça. Yillik yoğin 1000—3000 mm, Kotora buxtasida 4000 mm gaça, toğlarda 500—700 mm. Şarqiy qismida dub, qoraqayin va igna bargli örmonlar bor. Dengiz böyidagi toğ yon bağirlari butazor, doim yaşil örmonlar b-n qoplangan, toğ tepalarida karstli yalangliklar uçraydi. D. t.da bir qança maydonlar davlat qöriqxonalari deb e'lon qilingan. Toğlikning ğar-biy. qismida boksit, qönğir kömir, şarqida temir rudasi, mis, qalay, marganets, surma konlari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИНАРА ТОҒЛИГИ - Болқон я. о.нинг шим.-ғарбидаги тоғлик. Хорватия, Босния-Герцеговина, Черногория ва Албания ҳудудида. Уз. 650 км, эни 230 км. Ўртача баландликдаги тоғлик, энг баланд жойи 2692 м (Езерца тоғи). Асосий тизмалар (Велебит, Динара, Дурмитор, Копаоник ва б.) Адриатика денгизи соҳили бўйлаб, шим.-ғарбдан жан.- шарққа чўзилган, унинг энг баланд соҳил қисми денгизга тик тушган. Д. т.нинг шим.-ғарбий қисми оҳактошлардан ташкил топган, карст кенг тарқалган, шарқий қисми сланец ва қумтошлардан иборат. Иқлими соҳил қисмида субтропик, шарқида мўътадил. Июлнинг ўртача т-раси 15—20°, тоғларда қиш совуқ (—18°). Янв.нинг ўртача т-раси — 2° дан —8° гача. Йиллик ёғин 1000—3000 мм, Котора бухтасида 4000 мм гача, тоғларда 500—700 мм. Шарқий қисмида дуб, қорақайин ва игна баргли ўрмонлар бор. Денгиз бўйидаги тоғ ён бағирлари бутазор, доим яшил ўрмонлар б-н қопланган, тоғ тепаларида карстли ялангликлар учрайди. Д. т.да бир қанча майдонлар давлат қўриқхоналари деб эълон қилинган. Тоғликнинг ғар-бий. қисмида боксит, қўнғир кўмир, шарқида темир рудаси, мис, қалай, марганец, сурма конлари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.