Dingilja
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 277-b. — ziyouz.com
Dingilja — Qoraqalpoğistonning Törtköl ş.dan 15 km şim.-şarqda joylaşgan turar joy xarobasi (mil. av. 5—4-a.lar). D. deb nomlanişi ilk örta asr davriga mansub qal'a nomidan olingan. D.ni S. P. Tolstoye rahbarligidagi Xorazm arxeologiya va etnografiya ekspeditsiyasi oçgan (1955). Turar joy qalin devor b-n öralgan bir-biriga tutaş mayda uylar, hovli va xöjalik binolaridan iborat, mayd. 2600 m2. Bu yerda bir uruqqa mansub patriarxal oilalar istiqomat qilgan. 17 uy-joy va xöjalik binolari hamda bir neça ustaxona oçib tekşirilgan. Uylar töğri burçakli qilib qurilgan. Binokorlik san'atidagi xu-susiyatlar hoz. Xorazm xalq me'morligi uslublariga yaqin. Ustaxonalardan yönuvçi ötkir toş qurollar, qimmatbaho ziynat buyumlarini pardozlaydigan asboblar, işlov berilmagan feruza, sadaf va billur, marjon (feruza va billurdan)lar xamda boşqa aşyolar topilgan. D.da temir öroq va yorğuçoq mavjudligi aholining dehqonçilik b-n keng şuğullanganligini körsatadi. Qazilmalar orasida jezdan yasalgan yey öqining uçlari va sopol idişlar (katta xumlar, lentasimon naqşli xumçalar, qizil rangli kosalar, silindr şaklidagi qadahlar, oyoqçali guldonlar) köp uçraydi. D. yodgorliklari uşa joyda yaşagan qabilalar hayotida yuz bergan ijtimoiy özgarişlarni özida aks ettiradi va qad. Xorazm madani-yatini örganiş uçun muhim manba hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИНГИЛЖА — Қорақалпоғистоннинг Тўрткўл ш.дан 15 км шим.-шарқда жойлашган турар жой харобаси (мил. ав. 5—4-а.лар). Д. деб номланиши илк ўрта аср даврига мансуб қалъа номидан олинган. Д.ни С. П. Толстое раҳбарлигидаги Хоразм археология ва этнография экспедицияси очган (1955). Турар жой қалин девор б-н ўралган бир-бирига туташ майда уйлар, ҳовли ва хўжалик биноларидан иборат, майд. 2600 м2. Бу ерда бир уруққа мансуб патриархал оилалар истиқомат қилган. 17 уй-жой ва хўжалик бинолари ҳамда бир неча устахона очиб текширилган. Уйлар тўғри бурчакли қилиб қурилган. Бинокорлик санъатидаги ху-сусиятлар ҳоз. Хоразм халқ меъморлиги услубларига яқин. Устахоналардан йўнувчи ўткир тош қуроллар, қимматбаҳо зийнат буюмларини пардозлайдиган асбоблар, ишлов берилмаган феруза, садаф ва биллур, маржон (феруза ва биллурдан)лар хамда бошқа ашёлар топилган. Д.да темир ўроқ ва ёрғучоқ мавжудлиги аҳолининг деҳқончилик б-н кенг шуғулланганлигини кўрсатади. Қазилмалар орасида жездан ясалган ей ўқининг учлари ва сопол идишлар (катта хумлар, лентасимон нақшли хумчалар, қизил рангли косалар, цилиндр шаклидаги қадаҳлар, оёқчали гулдонлар) кўп учрайди. Д. ёдгорликлари уша жойда яшаган қабилалар ҳаётида юз берган ижтимоий ўзгаришларни ўзида акс эттиради ва қад. Хоразм мадани-ятини ўрганиш учун муҳим манба ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.