Dioptaz
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 286-b. — ziyouz.com
Dioptaz (yun. dioptas — orasidan körmoq), mis zumradi, axirit, aşirit — mineral, misning suvli silikati. Kimyoviy formulasi Cu6(Si6O|8). 6H2O. Birinçi bölib buxorolik savdogar Muhammad Aşir 1785 y.da Markaziy Qozoğistondagi Oltintepa degan joydan topgan, dastlab uning nomi b-n aşirit deb atalgan. Kristallarining içidagi ulaniş çiziqlari butunlay körinib turganligi uçun fransuz mineralogi Gayu (1797) aşiritni D. deb atagan. Trigonal singoniyali. Qisqa ustunça, romboedr körinişida. Rangi zumradsimon yaşil, yaltiroqligi şişasimon. Kattikligi 5. Ziçligi 3300 kg/m3. Mis konlarining nuraş zonasida malaxit, broşantit, xrizokolla va misning ikkilamçi minerallari, şuningdek, kalsit, kvars, limonit b-n birga uçraydi. Çili (Kopiano yaqinida), AQŞ (Arizona ştati), Kongo Demokratik Respublikasi (Şaba), Namibiyada ham topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИОПТАЗ (юн. dioptas — орасидан кўрмоқ), мис зумради, ахирит, аширит — минерал, миснинг сувли силикати. Кимёвий формуласи Cu6(Si6O|8). 6Н2О. Биринчи бўлиб бухоролик савдогар Муҳаммад Ашир 1785 й.да Марказий Қозоғистондаги Олтинтепа деган жойдан топган, дастлаб унинг номи б-н аширит деб аталган. Кристалларининг ичидаги уланиш чизиқлари бутунлай кўриниб турганлиги учун француз минералоги Гаю (1797) аширитни Д. деб атаган. Тригонал сингонияли. Қисқа устунча, ромбоэдр кўринишида. Ранги зумрадсимон яшил, ялтироқлиги шишасимон. Каттиклиги 5. Зичлиги 3300 кг/м3. Мис конларининг нураш зонасида малахит, брошантит, хризоколла ва миснинг иккиламчи минераллари, шунингдек, кальцит, кварц, лимонит б-н бирга учрайди. Чили (Копиано яқинида), АҚШ (Аризона штати), Конго Демократик Республикаси (Шаба), Намибияда ҳам топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.