Dioptriya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 286-b. — ziyouz.com
Dioptriya (yun. dioptra — içitaşini köriş) — linzalar yoki sferik közgular optik kuçining birliklar tizimiga kirmaydigan birligi; qisqaça D b-n belgilanadi. D da ifodalangan optik kuç m larda ifodalangan boş fokus masofasining teskari qiymatiga teng. 1 D. boş fokus masofasi 1 m bölgan linza yoki sferik közguning optik kuçiga teng. Nurni yiğuvçi linzalar musbat (+), soçuvçi linzalar manfiy (—) D.li böladi. Közoynaklarning optik kuçi ham D b-n ölçanadi. Yaqindan köruvçilar uçun D (—) manfiy, uzokdan köruvçilar uçun D (+) musbat közoynaklar tavsiya etiladi. Bunda közoynak linzalarining nur sindirişini anikdab beradigan asbob — dioptrimetrsan foydalaniladi. Dioptrimetr yordamida linzalarning tuzilişi, asosiy astigmatik meridianlari, optik markazi aniqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИОПТРИЯ (юн. dioptra — ичиташини кўриш) — линзалар ёки сферик кўзгулар оптик кучининг бирликлар тизимига кирмайдиган бирлиги; қисқача D б-н белгиланади. D да ифодаланган оптик куч м ларда ифодаланган бош фокус масофасининг тескари қийматига тенг. 1 Д. бош фокус масофаси 1 м бўлган линза ёки сферик кўзгунинг оптик кучига тенг. Нурни йиғувчи линзалар мусбат (+), сочувчи линзалар манфий (—) Д.ли бўлади. Кўзойнакларнинг оптик кучи ҳам D б-н ўлчанади. Яқиндан кўрувчилар учун D (—) манфий, узокдан кўрувчилар учун D (+) мусбат кўзойнаклар тавсия этилади. Бунда кўзойнак линзаларининг нур синдиришини аникдаб берадиган асбоб — диоптриметрцан фойдаланилади. Диоптриметр ёрдамида линзаларнинг тузилиши, асосий астигматик меридианлари, оптик маркази аниқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.