Diorit
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 286–287-b. — ziyouz.com
Diorit (yun. diorizo — ajrataman, farq qilaman) — örta asosli (SiO2 55—65%) magmatik toğ jinsi. Aksessor minerallardan apatit, sirkon, ortit, turmalin, sfen qatnaşadi. Kvarsli, kvarseiz, rogovaya obmankali, avgit va biotitli turlari mavjud. Rangi kulrangdan yaşilsimon — kulranggaça. D. kam tarqalgan va odatda granit, granodiorit, ba'zan boşqa jinslar b-n birga uçraydi. Bulardan taşqari D. ştok, yertomir, lakkolit va b. intruziv massivlar şaklida ham uçraydi. D.dan turli xil yöl toşlari tayyorlanadi. Yaxşi jilolanadigan, rango-rang turlari imoratlarning poydevorlarini bezaşda, turli vazalar tayyorlaşda, arxitektura va haykaltaroşlikda qöllaniladi. Qad. Misr va Mesopotamiyada D.dan turli haykallar işlangan. Toşkent metrosining köp joylarida D. işlatilgan. Özbekistonda Qurama, Çatqol, Nurota, Molguzar va b. toğlarda tarqalgan. D. b-n temir, mis, oltin konlari genetik boğliq (Ural, Sibir, Qozoğiston).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИОРИТ (юн. diorizo — ажратаман, фарқ қиламан) — ўрта асосли (SiO2 55—65%) магматик тоғ жинси. Акцессор минераллардан апатит, циркон, ортит, турмалин, сфен қатнашади. Кварцли, кварцеиз, роговая обманкали, авгит ва биотитли турлари мавжуд. Ранги кулрангдан яшилсимон — кулранггача. Д. кам тарқалган ва одатда гранит, гранодиорит, баъзан бошқа жинслар б-н бирга учрайди. Булардан ташқари Д. шток, ертомир, лакколит ва б. интрузив массивлар шаклида ҳам учрайди. Д.дан турли хил йўл тошлари тайёрланади. Яхши жилоланадиган, ранго-ранг турлари иморатларнинг пойдеворларини безашда, турли вазалар тайёрлашда, архитектура ва ҳайкалтарошликда қўлланилади. Қад. Миср ва Месопотамияда Д.дан турли ҳайкаллар ишланган. Тошкент метросининг кўп жойларида Д. ишлатилган. Ўзбекистонда Қурама, Чатқол, Нурота, Молгузар ва б. тоғларда тарқалган. Д. б-н темир, мис, олтин конлари генетик боғлиқ (Урал, Сибирь, Қозоғистон).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.