Diploid
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 288-b. — ziyouz.com
Diploid (diploos — ikkilangan va eidos — köriniş) — ikkita gomologik xromosomalar töplamiga ega bölgan hujayralar. «D.» termini 1905 y.da nemis botanigi E. Strasburger tomonidan taklif etilgan. D. ikkita gaploid gametalarning qöşilişidan hosil böladi. Köpçilik hayvonlar va yuksak ösimliklarda D. hayotiy siklning asosiy fazasi (diplofaza, sporofit) hisoblansa, ba'zi bir hujayralilarda faqat zigota diploid böladi. Diploidlik evolyutsion jarayonda gaploid organizmlar asosida paydo bölgan va gaploidlarga nisbatan bir qator ustunlikka ega bölganligi tufayli saqlanib qolganligi taxmin qilinadi. D.da va retsessiv mutatsiyalar geterozigota holatida namoyon böla olmaganligi sababli populyatsiyalarda yaşirin holatda sakdanib qoladi. Şu tufayli genotipik özgaruvçanlik töplanib boradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИПЛОИД (diploos — иккиланган ва eidos — кўриниш) — иккита гомологик хромосомалар тўпламига эга бўлган ҳужайралар. «Д.» термини 1905 й.да немис ботаниги Э. Страсбургер томонидан таклиф этилган. Д. иккита гаплоид гаметаларнинг қўшилишидан ҳосил бўлади. Кўпчилик ҳайвонлар ва юксак ўсимликларда Д. ҳаётий циклнинг асосий фазаси (диплофаза, спорофит) ҳисобланса, баъзи бир ҳужайралиларда фақат зигота диплоид бўлади. Диплоидлик эволюцион жараёнда гаплоид организмлар асосида пайдо бўлган ва гаплоидларга нисбатан бир қатор устунликка эга бўлганлиги туфайли сақланиб қолганлиги тахмин қилинади. Д.да ва рецессив мутациялар гетерозигота ҳолатида намоён бўла олмаганлиги сабабли популяцияларда яширин ҳолатда сакданиб қолади. Шу туфайли генотипик ўзгарувчанлик тўпланиб боради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.