Disaxaridlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 298-b. — ziyouz.com
Disaxaridlar DISAXARIDLAR, biozalar, S|2N22OP — molekulalari ikki monosaxarid qoldiğidan tuzilgan uglevodlar, hammasi glikozidlar tipida tuzilgan. Qaytariş xossasiga ega bölmagan D.ga 2 glyukoza qoldiğidan tuzilgan tregaloza (mikoza), glyukoza va fruktoza krldiklaridan tuzilgan saxaroza va b., qaytaruvçi xossali D.ga maltoza, sellobioza, laktoza va b. kiradi. D. kristallanadi, suvda, 45—48°li spirtda eriydi; çuçmal. Kislotalar ta'sirida gidrolizlanganda monosaxaridlar hosil böladi. D. ösimlik va hayvon organizmlarida keng tarqalgan. Odatda, tabiiy manbalardan (mas, saxaroza — qand lavlagi yoki şakarqamişdan, laktoza — hayvonlar sutidan) olinadi. Aksarisi kimyoviy va biokimyoviy usullar b-n sintezlanadi. Saxaroza, laktoza va maltoza — qimmatli oziq-ovqat va ta'm beruvçi moddalar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИСАХАРИДЛАР, биозалар, С|2Н22ОП — молекулалари икки моносахарид қолдиғидан тузилган углеводлар, ҳаммаси гликозидлар типида тузилган. Қайтариш хоссасига эга бўлмаган Д.га 2 глюкоза қолдиғидан тузилган трегалоза (микоза), глюкоза ва фруктоза крлдикларидан тузилган сахароза ва б., қайтарувчи хоссали Д.га мальтоза, целлобиоза, лактоза ва б. киради. Д. кристалланади, сувда, 45—48°ли спиртда эрийди; чучмал. Кислоталар таъсирида гидролизланганда моносахаридлар ҳосил бўлади. Д. ўсимлик ва ҳайвон организмларида кенг тарқалган. Одатда, табиий манбалардан (мас, сахароза — қанд лавлаги ёки шакарқамишдан, лактоза — ҳайвонлар сутидан) олинади. Аксариси кимёвий ва биокимёвий усуллар б-н синтезланади. Сахароза, лактоза ва мальтоза — қимматли озиқ-овқат ва таъм берувчи моддалар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.