Dispersnoy analiz
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 304–305-b. — ziyouz.com
Dispersnoy analiz - matematik statistika usullaridan biri; bir neça omillarga boğliq tajribalar natijalarini tahlil qilişda, bu omillarning qaysi biri şu tajriba natijasiga qanday ta'sir qilişini aniklaş. Bu usulni 1925 y.da ingliz statistik olimi R. Fişer agronomiyaga doyr tajribalar natijalarini urganiş uçun taklif qilgan. D. a.ning asosiy masalalaridan biri — tajribada kuzatilgan natijalarning jami normal taqsimotga ega bölgan bir xil tasodifiy miqsor qiymatlari töplami yoki örtaça qiymatlari turliça bölgan normal taqsimlangan bir neça tasodifiy mikdorlar qiymatlari töplami ekanligini aniklaşdan iborat. D. a.ning eng sodsa masalasi tajriba natijalariga köra bir xil dispersiyaga ega bölgan normal taqsimlangan tasodifiy mikdorlar guruhlarining örta qiymatlari tengligi haqidagi statistik gipotezani tekşiriş masalasidir. D. a.da şunga öxşaş masalalarni hal qilişning mikdoriy usullari işlab çiqilgan. Mac, agar tajriba ötkaziş mobaynidagi barça ölçaşlar natijasi teng çiksa va tasodifiy xatolar normal taqsimot qoidasiga böysunsa, u holda yakuniy natija maxsus (dispersion taqsimot) jadvallari yordamida aniqlanadi. D. a. ayniqsa q. x. sohasidagi turli xil ag-ronomik usullarni, yangi navlarni soliştiriş b-n boğliq bölgan tajri-balarning natijalarini tadqiq qilişda, şuningdek, iqtisodiyot, texnika, biologiya va b. sohalarda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИСПЕРСНОЙ АНАЛИЗ - математик статистика усулларидан бири; бир неча омилларга боғлиқ тажрибалар натижаларини таҳлил қилишда, бу омилларнинг қайси бири шу тажриба натижасига қандай таъсир қилишини аниклаш. Бу усулни 1925 й.да инглиз статистик олими Р. Фишер агрономияга дойр тажрибалар натижаларини урганиш учун таклиф қилган. Д. а.нинг асосий масалаларидан бири — тажрибада кузатилган натижаларнинг жами нормал тақсимотга эга бўлган бир хил тасодифий миқцор қийматлари тўплами ёки ўртача қийматлари турлича бўлган нормал тақсимланган бир неча тасодифий микдорлар қийматлари тўплами эканлигини аниклашдан иборат. Д. а.нинг энг содца масаласи тажриба натижаларига кўра бир хил дисперсияга эга бўлган нормал тақсимланган тасодифий микдорлар гуруҳларининг ўрта қийматлари тенглиги ҳақидаги статистик гипотезани текшириш масаласидир. Д. а.да шунга ўхшаш масалаларни ҳал қилишнинг микдорий усуллари ишлаб чиқилган. Mac, агар тажриба ўтказиш мобайнидаги барча ўлчашлар натижаси тенг чикса ва тасодифий хатолар нормал тақсимот қоидасига бўйсунса, у ҳолда якуний натижа махсус (дисперсион тақсимот) жадваллари ёрдамида аниқланади. Д. а. айниқса қ. х. соҳасидаги турли хил аг-рономик усулларни, янги навларни солиштириш б-н боғлиқ бўлган тажри-баларнинг натижаларини тадқиқ қилишда, шунингдек, иқтисодиёт, техника, биология ва б. соҳаларда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.