Disproporsiyalar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 309-b. — ziyouz.com
Disproporsiyalar — iqtisodiyotga xos bölgan mutanosiblik (turli sohalar örtasidagi nisbat)larning buzilişi, izdan çiqişi. D. yuz berganda jami talab b-n taklif, i. ç. b-n iste'mol, jamğarma b-n iste'mol, sanoat b-n q. x., işlab çiqariş b-n transport, eksport b-n import, pul massasi b-n tovarlar va xizmatlar massasi va b. örtasidagi mutanosiblik buziladi. Jami talab va taklifning özaro mos tuşmasligi D.ni keltirib çiqaruvçi asosiy sabab hisoblanadi. D. natijasida iqtisodiy tanglik va hatto böhronlar paydo bölişi mumkin. D. kelib çiqiş sababiga köra iqtisodiy D. (iqtisodiy subyektlarning yakka va tarqoq bölişi, ular faoliyatining bozor orqali özaro töla uyğunlaşmaganligi), tabiiy D. (tabiiy şaroitning qulay kelmasligi, turli ofatlarning bölişi, kutilmaganda tabiiy resurslarning yetişmay qolişi), siyosiy D. (siyosiy beqarorlik tufayli xöjalik aloqalarining vaqtinça uzilib qolişi, iqtisodiy talafot keltiruvçi uruş harakatlarining yuzaga kelişi) mavjud. D. ötkinçi xarakterga ega bölib, ular muayyan vaqtdagina yuzaga keladi va keyinçalik bartaraf etiladi. D.ning barta-raf etilişi bozor mexanizmi va davlat tomonidan iqtisodiyotning tartiblanişi orqali amalga oşiriladi.
Ahmadjon Ölmasov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИСПРОПОРЦИЯЛАР — иқтисодиётга хос бўлган мутаносиблик (турли соҳалар ўртасидаги нисбат)ларнинг бузилиши, издан чиқиши. Д. юз берганда жами талаб б-н таклиф, и. ч. б-н истеъмол, жамғарма б-н истеъмол, саноат б-н қ. х., ишлаб чиқариш б-н транспорт, экспорт б-н импорт, пул массаси б-н товарлар ва хизматлар массаси ва б. ўртасидаги мутаносиблик бузилади. Жами талаб ва таклифнинг ўзаро мос тушмаслиги Д.ни келтириб чиқарувчи асосий сабаб ҳисобланади. Д. натижасида иқтисодий танглик ва ҳатто бўҳронлар пайдо бўлиши мумкин. Д. келиб чиқиш сабабига кўра иқтисодий Д. (иқтисодий субъектларнинг якка ва тарқоқ бўлиши, улар фаолиятининг бозор орқали ўзаро тўла уйғунлашмаганлиги), табиий Д. (табиий шароитнинг қулай келмаслиги, турли офатларнинг бўлиши, кутилмаганда табиий ресурсларнинг етишмай қолиши), сиёсий Д. (сиёсий беқарорлик туфайли хўжалик алоқаларининг вақтинча узилиб қолиши, иқтисодий талафот келтирувчи уруш ҳаракатларининг юзага келиши) мавжуд. Д. ўткинчи характерга эга бўлиб, улар муайян вақтдагина юзага келади ва кейинчалик бартараф этилади. Д.нинг барта-раф этилиши бозор механизми ва давлат томонидан иқтисодиётнинг тартибланиши орқали амалга оширилади.
Аҳмаджон Ўлмасов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.