Divertikul

Divertikul (lot. diverticulum — yon yöl) — kovak (naysimon) a'zolar devorining börtib çiqişidan hosil bölgan xaltum, kovakli börtma. Tuğma yoki hayotda orttirilgan pulsion va trakiion, ya'ni me'da-içak sistemasi içida bosim oşganda va ular devorini taşqi tomondan çandiqlar tortib turganda kuzatiladigan xillari farq qilinadi. Hazm a'zolaridan qizilöngaç, içak, me'da, şuningdek, qovuqsa köproq, boşqa a'zolarda esa kam uçraydi. Tuğma D. embrional taraqqiyot nuqsonlariga boğliq (mas, ingiçka içak D.i). Kovak a'zo devorining muskul va elastik töqimasi tuzuk rivojlanmaganda, jarohatlanişdan keyin yupqa tortganda, a'zo böşliğidagi bosim oşganda D. paydo böladi. D. ikki yoki undan ortiq bölsa, divertikulyoz deyiladi. Kovak a'zo içidagi massa (mas, qizilöngaçda — ovqat, içaqsa — axlat) D.dan çiqib ketişi qiyin bölgani uçun uşlanib qolib, ma'lum çegarali yalliglaniş jarayoni, yara paydo bölişi mumkin. Kiçkina D. heç sezilmaydi (simptomsiz ötadi). D. katta bölsa, biror belgi körinadi, mas, qizilöngaç D.ida ovqat ötişi qiyinlaşadi, uşlanib qolgan ovqat qusib taşlanadi, böyin döppayib turadi, qovuq D.ida siydik çiqariş qiyinlaşadi va h.k. D.ning yalliğlanişi — divertikulit, qonaş, teşiliş, yaraga, ba'zan rakka aylaniş, şuningdek, içak tutilişi kabi asoratlarga sabab böladi. D. maxsus (endoskopik, rentgenolo-gik) usullar b-n tekşirib aniqlanadi. D. yalliğlanmagan bölsa, konservativ davo, asoratli şakllarida operatsiya qilinadi, D.lar köp bölsa, a'zoning şu qismi kesib olib taşlanadi.