Diyen uglevodorodlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 257-b. — ziyouz.com
Diyen uglevodorodlar DIYEN UGLEVODORODLAR, diyenlar, diolefinlar — ikkita qöşboğli töyinmagan uglevodorodlar. D. u. molekulasidagi qöşboğlarning özaro joylaşuviga qarab uç xil böladi: 1) ayrim qöşboğl i D. u., mas, pentadiyen -1,4; kimyoviy xossalari jihatdan olefinlarga öxşaydi; 2) ziç (kumulyatsiyalangan) qöşboğli D. u., allenlar sinfi şulardan iborat; 3) qöşboğlari oralangan (oddiy boğ vositali) D. u. D. u. etilen qatori uglevodorodlarining barça xossalarini namoyon qiladi. D. u. olişning umumiy usullari: glikollar va töyinmagan spirtlar degidratatsiyasi, ikki atomli galoid birik-malardan galogen vodorodlar tortib oliş reaksiyasi va b. D. u. poliamid tolalar, plastifikatorlar, lok, dori, sintetik kauçuk va b. i. ç.da asosiy xom aşyodir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИЕН УГЛЕВОДОРОДЛАР, диенлар, диолефинлар — иккита қўшбоғли тўйинмаган углеводородлар. Д. у. молекуласидаги қўшбоғларнинг ўзаро жойлашувига қараб уч хил бўлади: 1) айрим қўшбоғл и Д. у., мас, пентадиен -1,4; кимёвий хоссалари жиҳатдан олефинларга ўхшайди; 2) зич (кумуляцияланган) қўшбоғли Д. у., алленлар синфи шулардан иборат; 3) қўшбоғлари ораланган (оддий боғ воситали) Д. у. Д. у. этилен қатори углеводородларининг барча хоссаларини намоён қилади. Д. у. олишнинг умумий усуллари: гликоллар ва тўйинмаган спиртлар дегидратацияси, икки атомли галоид бирик-малардан галоген водородлар тортиб олиш реакцияси ва б. Д. у. полиамид толалар, пластификаторлар, лок, дори, синтетик каучук ва б. и. ч.да асосий хом ашёдир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.