Dizel yonilğisi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 260-b. — ziyouz.com
Dizel yonilğisi - neftdan olinadigan suyuq yonilği; qisilişdan alangalanadigan içki yonuv dvigateli (dizel')da işlatiladi. Uç guruhga bölinadi: 1) tezyurar transport dvigatellari va statsionar dvigatellar (aylaniş soni minutiga 1000 va undan ortiq) uçun möljallangan qovuşoqligi past distillyat yonilği; 2) köp kuç tuşadigan statsionar dvigatellar va kema dvigatellari (aylaniş soni minutiga 600 dan 1000 gaça) uçun möljallangan qovuşoqligi örtaça distillyat yonilği (solyar moyi); 3) sekin aylanadigan dvigatellar — statsionar va kema dvigatellari (aylaniş soni minutiga 600 gaça) uçun möljallangan qovuşoqligi yuqori, oğir fraksiyali yonilği. D. yo.ning eng muhim xossalaridan biri öz-özidan alangalaniş t-rasidir; uning qanday yonişi t-raga boğliq. Yonilği sifati undagi setan soni (öz-özidan qançalik tez alangalanişi)ga boğliq. Uning öz-özidan alangalanişini osonlaştiriş va töla yonişiga erişiş uçun tegişli kimyoviy tarkibga ega bölgan xom aşyo tanlab olinadi. D. yo. sifati xom aşyoning yaxşi tozalanişiga ham boğliq böladi. Turli iqlim şaroitlari uçun qotiş t-rasi, fraksiya tarkibi va b. körsatkiçlari b-n farq qiladigan (öta sovuq joylarga möljallangan, qişki va yozgi) yonilği xillari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИЗЕЛЬ ЁНИЛҒИСИ - нефтдан олинадиган суюқ ёнилғи; қисилишдан алангаланадиган ички ёнув двигатели (дизелъ)да ишлатилади. Уч гуруҳга бўлинади: 1) тезюрар транспорт двигателлари ва стационар двигателлар (айланиш сони минутига 1000 ва ундан ортиқ) учун мўлжалланган қовушоқлиги паст дистиллят ёнилғи; 2) кўп куч тушадиган стационар двигателлар ва кема двигателлари (айланиш сони минутига 600 дан 1000 гача) учун мўлжалланган қовушоқлиги ўртача дистиллят ёнилғи (соляр мойи); 3) секин айланадиган двигателлар — стационар ва кема двигателлари (айланиш сони минутига 600 гача) учун мўлжалланган қовушоқлиги юқори, оғир фракцияли ёнилғи. Д. ё.нинг энг муҳим хоссаларидан бири ўз-ўзидан алангаланиш т-расидир; унинг қандай ёниши т-рага боғлиқ. Ёнилғи сифати ундаги цетан сони (ўз-ўзидан қанчалик тез алангаланиши)га боғлиқ. Унинг ўз-ўзидан алангаланишини осонлаштириш ва тўла ёнишига эришиш учун тегишли кимёвий таркибга эга бўлган хом ашё танлаб олинади. Д. ё. сифати хом ашёнинг яхши тозаланишига ҳам боғлиқ бўлади. Турли иқлим шароитлари учун қотиш т-раси, фракция таркиби ва б. кўрсаткичлари б-н фарқ қиладиган (ўта совуқ жойларга мўлжалланган, қишки ва ёзги) ёнилғи хиллари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.