DOK
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 337-b. — ziyouz.com
DOK (ing. dock) — 1) kemalarning suvga botib turadigan qismini quriş, suvdan çiqarib közdan keçiriş va ta'mirlaş uçun xizmat qiladigan inşoot. D. quruq, suvli va suzib yuruvçi xillarga bölinadi. Quruq D. gavan yoki havzaning qirğoğiga quriladi. U devorlari va tubi suv ötkazmaydigan kamera, şlyuz, nasos st-yasi, kemalarni kameraga kiritiş va undan çiqariş jihozlaridan iborat. D. yoğoç, toş, pölat, beton va temir-betondan quriladi. Unga suv töldirilib, ta'mirlanadigan kema kiritiladi va suv çiqarib yuboriladi, şunda kema maxsus tösinlarga ötirib qoladi. Suvli D.da kema kamera devori böylab yasalgan maydonga ötiradi. Buning uçun maydonlar orasidagi kanalga nasos yordamida suv töldirilib, kema kiritiladi va suv çiqarib yuboriladi. Suvli D.da bir vaqtda ikki kema ta'mirlanişi mumkin. Suzib yuruvçi D. çetlariga kötariş kranlari örnatilgan uzun pon-tonyaan iborat. Kemani D.ga kiritiş uçun pontonga suv töldirilib, kema kiradigan darajada suvga botiriladi va kranlar orasiga töğri keltiriladi, söngra nasos yordamida pontondagi suv çiqarib taşlanadi, D. suv betiga qalqib çiqadi va kema ponton tubiga ötiradi. Bunday D.ning afzalligi uni istalgan joyga olib boriş mumkinligidir. Suzib yuruvçi D. pölat va temir-betondan yasaladi; 2) dengiz sathi keskin özgarib turadigan joylarda kemalar yuk ortiş yoki yuk tuşirişga qöyiladigan port havzasi (kamerasi). Bunday D.da suv sathi özgarmay turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОК (инг. dock) — 1) кемаларнинг сувга ботиб турадиган қисмини қуриш, сувдан чиқариб кўздан кечириш ва таъмирлаш учун хизмат қиладиган иншоот. Д. қуруқ, сувли ва сузиб юрувчи хилларга бўлинади. Қуруқ Д. гавань ёки ҳавзанинг қирғоғига қурилади. У деворлари ва туби сув ўтказмайдиган камера, шлюз, насос ст-яси, кемаларни камерага киритиш ва ундан чиқариш жиҳозларидан иборат. Д. ёғоч, тош, пўлат, бетон ва темир-бетондан қурилади. Унга сув тўлдирилиб, таъмирланадиган кема киритилади ва сув чиқариб юборилади, шунда кема махсус тўсинларга ўтириб қолади. Сувли Д.да кема камера девори бўйлаб ясалган майдонга ўтиради. Бунинг учун майдонлар орасидаги каналга насос ёрдамида сув тўлдирилиб, кема киритилади ва сув чиқариб юборилади. Сувли Д.да бир вақтда икки кема таъмирланиши мумкин. Сузиб юрувчи Д. четларига кўтариш кранлари ўрнатилган узун пон-тоняан иборат. Кемани Д.га киритиш учун понтонга сув тўлдирилиб, кема кирадиган даражада сувга ботирилади ва кранлар орасига тўғри келтирилади, сўнгра насос ёрдамида понтондаги сув чиқариб ташланади, Д. сув бетига қалқиб чиқади ва кема понтон тубига ўтиради. Бундай Д.нинг афзаллиги уни исталган жойга олиб бориш мумкинлигидир. Сузиб юрувчи Д. пўлат ва темир-бетондан ясалади; 2) денгиз сатҳи кескин ўзгариб турадиган жойларда кемалар юк ортиш ёки юк туширишга қўйиладиган порт ҳавзаси (камераси). Бундай Д.да сув сатҳи ўзгармай туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.