Dolmenlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 341-b. — ziyouz.com
Dolmenlar (bretonça tol — stol va men — toş) — sönggi neolit va ilk jez davriga oid dafn inşootlari. Marhumlarni «doimiy uy» b-n ta'minlaş maqsadida har biri bir neça tonna oğirlikdagi katta toş bölaklari va toştaxtalar tik holda yerga örnatilib, usti katta xajmdagi bir yoki bir neça massiv toştaxtalar b-n yopilgan. D.ning içiga alohida bölmalar yasab marhum ötirgan holda dafn etilgan. D.ning içki devorlariga va şiplariga qabartirib naqşlar va böyoq b-n suratlar işlangan. D.ning içiga ulik kömiş, dafn etilgan murdalarga «oziq-ovqat olib kiriş» va qaytib çiqiş uçun janub yoki şarq tomonlarida maxsus toştaxtadan qilingan «eşik»lari bölgan. D.ning içiga yuz yillar davomida ölik kömilgan. «Jon» va «ruh»larning kiribçiqib turişi uçun «eşik»lari teşib qöyilgan. D. Yevropa, Osiyo va Afrika qitalarida topilgan. D. Krim, Kavkazning Kora dengiz sohillarida, Özbekistonda topildi. 1955 y.da Özbekiston FA ning akad. Ya. F. Ğulomov boşçiligidagi arxeologiya otryadi Jizzax ş. yaqinidagi Qulfsar degan qad. qabristonda D.ni topdi. Uning ikki tomoni oçiq, atrofi toş terib örab qöyilgan, tepasidagi toştaxtada qurbonlik qilingan hayvon qoni izi bor. Qulfsar qabristonida topilgan D. jez davriga oid degan xulosaga kelindi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОЛЬМЕНЛАР (бретонча tol — стол ва men — тош) — сўнгги неолит ва илк жез даврига оид дафн иншоотлари. Марҳумларни «доимий уй» б-н таъминлаш мақсадида ҳар бири бир неча тонна оғирликдаги катта тош бўлаклари ва тоштахталар тик ҳолда ерга ўрнатилиб, усти катта хажмдаги бир ёки бир неча массив тоштахталар б-н ёпилган. Д.нинг ичига алоҳида бўлмалар ясаб марҳум ўтирган ҳолда дафн этилган. Д.нинг ички деворларига ва шипларига қабартириб нақшлар ва бўёқ б-н суратлар ишланган. Д.нинг ичига улик кўмиш, дафн этилган мурдаларга «озиқ-овқат олиб кириш» ва қайтиб чиқиш учун жануб ёки шарқ томонларида махсус тоштахтадан қилинган «эшик»лари бўлган. Д.нинг ичига юз йиллар давомида ўлик кўмилган. «Жон» ва «руҳ»ларнинг кирибчиқиб туриши учун «эшик»лари тешиб қўйилган. Д. Европа, Осиё ва Африка қитьаларида топилган. Д. Крим, Кавказнинг Кора денгиз соҳилларида, Ўзбекистонда топилди. 1955 й.да Ўзбекистон ФА нинг акад. Я. F. Ғуломов бошчилигидаги археология отряди Жиззах ш. яқинидаги Қулфсар деган қад. қабристонда Д.ни топди. Унинг икки томони очиқ, атрофи тош териб ўраб қўйилган, тепасидаги тоштахтада қурбонлик қилинган ҳайвон қони изи бор. Қулфсар қабристонида топилган Д. жез даврига оид деган хулосага келинди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.