Domla Halim
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 348-b. — ziyouz.com
Domla Halim DOMLA HALIM, Ibodov Domla Halim (1878, Buxoro — 1940, Toşkent) — ustoz xonanda va sozanda. Özbekistan xalq hofizi (1931). Töquvçi oilasida tuğilgan. 10 yoşidan doyra çertib, xalq qöşiqlarini aytgan. Dastlab Şarafxon Ustozdan, keyin Ota Jalol, Ota Ğiyos kabi atokli san'atkorlardan ta'lim olgan. 19 yoşidan noyob, nihoyatda keng diapazonli (b—g2 orasidagi), kamyob lirik ovozi, ijro mahorati b-n xalq orasida şuxrat qozongan. 1921 y.dan Buxoro musiqa maktabida (bu maktab keyinçalik Domla Halim Ibodov nomida) öqituvçi. Özbek musiqa va xoreografiya i. t. instituta (1928, Samarqand) da T. Sodiqov, M. Aşrafiy, M. Burhonov kabi kompozitorlar, Ş. Sohibov, F. Şahobov singari maqomdon xonandalarga ta'lim bergan. 1931 y.dan umrining oxirigaça Özbekistan radiosida xizmat qildi. Ijro uslubi nafisligi, kuylarni aniq va erkin kuylaşi, ayniqsa keng nafasi b-n ajralib turgan. D. H. Buxoro Şaşmaqomi yöllaridan asosan savtlar (Qaşqarçai Möğulçai Segoh, Savti Sarvinoz, Iroq, Mögul-çai Dugoh, Nasrulloyi, Qaşqarça, Uşşoq va b.)ni baland (katta) avjlar b-n kuylagan. Şu bois, xalq, va san'at axli orasida «Avjlar ustasi», «Savtxon» deb nom çiqargan. 1937 y. Moskvada ötkazilgan Özbek san'ati dekadasining qatnaşçisi. Uning repertuaridagi asarlar gramplastinkalarga, folk-lorşunos Ye. Romanovskaya tomonidan notaga yozib olingan (1935) va musiqa-şunoslar tomonidan örganilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОМЛА ҲАЛИМ, Ибодов Домла Ҳалим (1878, Бухоро — 1940, Тошкент) — устоз хонанда ва созанда. Ўзбекистан халқ ҳофизи (1931). Тўқувчи оиласида туғилган. 10 ёшидан дойра чертиб, халқ қўшиқларини айтган. Дастлаб Шарафхон Устоздан, кейин Ота Жалол, Ота Ғиёс каби атокли санъаткорлардан таълим олган. 19 ёшидан ноёб, ниҳоятда кенг диапазонли (b—g2 орасидаги), камёб лирик овози, ижро маҳорати б-н халқ орасида шухрат қозонган. 1921 й.дан Бухоро мусиқа мактабида (бу мактаб кейинчалик Домла Ҳалим Ибодов номида) ўқитувчи. Ўзбек мусиқа ва хореография и. т. института (1928, Самарқанд) да Т. Содиқов, М. Ашрафий, М. Бурҳонов каби композиторлар, Ш. Соҳибов, Ф. Шаҳобов сингари мақомдон хонандаларга таълим берган. 1931 й.дан умрининг охиригача Ўзбекистан радиосида хизмат қилди. Ижро услуби нафислиги, куйларни аниқ ва эркин куйлаши, айниқса кенг нафаси б-н ажралиб турган. Д. Ҳ. Бухоро Шашмақоми йўлларидан асосан савтлар (Қашқарчаи Мўғулчаи Сегоҳ, Савти Сарвиноз, Ироқ, Мўгул-чаи Дугоҳ, Насруллойи, Қашқарча, Ушшоқ ва б.)ни баланд (катта) авжлар б-н куйлаган. Шу боис, халқ, ва санъат ахли орасида «Авжлар устаси», «Савтхон» деб ном чиқарган. 1937 й. Москвада ўтказилган Ўзбек санъати декадасининг қатнашчиси. Унинг репертуаридаги асарлар грампластинкаларга, фольк-лоршунос Е. Романовская томонидан нотага ёзиб олинган (1935) ва мусиқа-шунослар томонидан ўрганилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.